भारतातील चौथ्या टप्प्यातील फुफ्फुसाच्या कर्करोगातील आयुर्मान: जगण्याचे प्रमाण आणि रोगनिदान

कर्करोग जगभरात समस्या वाढत आहेत. या समस्या थेट अशा लोकांना लक्ष्य करतात जे धूम्रपान आणि मद्यपान यांसारख्या वाईट सवयी सोडत नाहीत. हा कर्करोग इतर अवयवांमध्ये वेगाने पसरू शकतो आणि शरीराची स्थिती बिघडवू शकतो. वेळेवर योग्य उपचारांची गरज असते, अन्यथा हा कर्करोग गंभीर वैद्यकीय समस्यांचे कारण बनू शकतो. या लेखात, आपण स्टेज ४ फुफ्फुसाच्या कर्करोगाबद्दल, उपचारांशिवाय अपेक्षित आयुर्मान, जगण्याचे प्रमाण आणि रोगनिदान याबद्दल जाणून घेणार आहात.

फुफ्फुसांचा कर्करोग हा एक असा आजार आहे, ज्यामध्ये कर्करोगाच्या पेशी फुफ्फुसांच्या आतील पेशींना नुकसान पोहोचवू लागतात. याची सुरुवात प्रामुख्याने प्राथमिक स्वरूपात होते, परंतु कधीकधी शरीराच्या इतर भागांतून पसरल्यामुळेही तो होतो. या कर्करोगाचे मुख्य कारण धूम्रपान आणि प्रदूषण आहे. या कर्करोगाचे प्रामुख्याने ४ टप्प्यांमध्ये वर्गीकरण केले जाते, जे कर्करोगाची तीव्रता दर्शवतात. टप्पा १ हा कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या अवस्थेसाठी असतो, तर टप्पा ४ म्हणजे जेव्हा कर्करोग शरीराच्या इतर अवयवांमध्ये पसरतो.

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्यात उपचारांशिवाय अपेक्षित आयुर्मान

उपचारांशिवाय चौथ्या टप्प्यातील फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे आयुर्मान खूप कमी असते. फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे दोन प्रकार आहेत, एक म्हणजे स्मॉल सेल लंग कॅन्सर आणि दुसरा म्हणजे नॉन-स्मॉल सेल लंग कॅन्सर. स्मॉल सेल लंग कॅन्सरचे आयुर्मान २ ते ४ महिने असते, तर नॉन-स्मॉल सेल लंग कॅन्सरचे आयुर्मान सुमारे ५ ते १२ महिने असते.

वेगवेगळ्या टप्प्यांसाठी पाच वर्षांचा जगण्याचा दर

पाच वर्षांच्या टिकून राहण्याच्या दरासाठी नमूद केलेले काही मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:

टीएनएम टप्प्यानुसार जगण्याचे दर

ट्यूमर, नोड्स आणि मेटास्टेसिसच्या जगण्याच्या दरासंदर्भात खालील मुद्दे नमूद केले आहेत:

• TNM स्टेजिंग प्रणालीनुसार, M1a जगण्याचा दर 11 महिने आहे.
• M1b साठी जगण्याचा दर ९ महिने आहे.
• M1c साठी जगण्याचा कालावधी फक्त ४ महिने आहे.

रोगाच्या व्याप्तीनुसार जगण्याचे दर

नॅशनल कॅन्सर इन्स्टिट्यूटचा सर्व्हिलन्स, एपिडेमियोलॉजी, अँड एंड रिझल्ट्स (SEER) प्रोग्राम एक वेगळी वर्गीकरण प्रणाली वापरतो. जगण्याच्या दरांचे मोजमाप करण्यासाठी वापरला जाणारा हा आणखी एक प्रकार आहे:

• स्थानिकीकृतः या टप्प्यात, कर्करोग फक्त फुफ्फुसात पसरलेला असतो आणि तो चांगल्या यशस्वितेने बरा होऊ शकतो. चौथ्या टप्प्यातील फुफ्फुसाच्या कर्करोगातून वाचण्याचे प्रमाण ६५% ते ९०% पेक्षा जास्त असते.
• प्रादेशिक या टप्प्यात, कर्करोगाच्या पेशी शरीराच्या जवळच्या भागात पसरू लागतात. या टप्प्यात जगण्याची शक्यता ४०% ते ७०% पेक्षा जास्त असते.
• प्रादेशिक प्रसार: हा फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचा तिसरा टप्पा आहे, ज्यामध्ये कर्करोगाच्या पेशी शरीराच्या अनेक भागांमध्ये पसरतात. हा एक गंभीर टप्पा असून, यामध्ये त्वरित उपचारांची आवश्यकता असते. या टप्प्यात जगण्याची शक्यता १५% ते ४०% पेक्षा जास्त असते.
• दूर: हा असा टप्पा आहे जिथे जगण्याची शक्यता नगण्य असते. या टप्प्यात जगण्याची शक्यता केवळ ५% ते १०% असते.

प्रकारानुसार जगण्याचे दर

येथे आम्ही फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे दोन प्रकार आणि त्यांच्या जगण्याच्या दरांचा उल्लेख केला आहे:

• लहान पेशी फुफ्फुसांचा कर्करोग: स्मॉल सेल फुफ्फुसाच्या कर्करोगामध्ये निदानानंतर शेवटच्या टप्प्यात ५ वर्षांसाठी आयुर्मान सुमारे ३% असते. हा सर्वात कमी दर आहे, जिथे बरे होण्याची शक्यता सर्वात कमी असते.
• लहान पेशी नसलेला फुफ्फुसाचा कर्करोग: नॉन-स्मॉल सेल फुफ्फुसाच्या कर्करोगामध्ये, शेवटच्या आणि सर्वात गंभीर टप्प्यात ५ वर्षांसाठी जगण्याची शक्यता ७% असते. जगण्याची शक्यता कमीत कमी असली तरी, ती स्मॉल सेल फुफ्फुसाच्या कर्करोगापेक्षा जास्त असते.

टीप: ही माहिती नॅशनल कॅन्सर ग्रिड (NCG) इंडिया लंग कॅन्सर मॅनेजमेंट गाईडलाईन्स २०२२ आणि एनसीसीएन क्लिनिकल प्रॅक्टिस गाईडलाईन्स व्हर्जन ३.२०२६ नुसार लिहिलेली आहे.

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्यात आयुर्मानावर परिणाम करणारे घटक

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्यात आयुर्मानावर परिणाम करणारे काही घटक खाली नमूद केले आहेत:

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्याचे प्रकार

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्यात, टप्प्याचा प्रकार देखील आयुर्मानावर परिणाम करतो:

• स्टेज 4A: या टप्प्यात, कर्करोगाच्या पेशी फुफ्फुसांमध्ये आणि फुफ्फुसांजवळील इतर भागांमध्ये पसरतात. या टप्प्यामुळे जगण्याची शक्यता अगदी नगण्य होते.
• स्टेज 4B: या टप्प्यात, कर्करोगाच्या पेशी फुफ्फुस आणि यकृत, मूत्रपिंड, मेंदू व हृदय यांसारख्या शरीरातील इतर अवयवांमध्ये पूर्णपणे पसरतात. अशा परिस्थितीत, जगण्याची शक्यता जवळजवळ शून्य असते.

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्याची कारणे

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्याची कारणे रुग्णांच्या आयुर्मानावर परिणाम करतात:

• कर्करोगजन्य संपर्क: शरीरातील कर्करोगाशी संबंधित समस्यांचे हे प्रमुख कारण आहे. सुरुवातीच्या टप्प्यात हे परिणाम लक्षात येत नाहीत, परंतु ते फुफ्फुसांवर किंवा शरीरातील इतर कोणत्याही अवयवावर नकारात्मक परिणाम करू शकतात.
• आनुवंशिक घटक: फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांच्या आयुर्मानावर परिणाम करणारा हा आणखी एक घटक आहे. काही रुग्णांना जनुकीय उत्परिवर्तनामुळे कर्करोग होतो, जे कालांतराने वाढत जाते.
• सेकंडहँड स्मोक: जे रुग्ण धूम्रपान करणाऱ्यांसोबत राहतात किंवा वेळ घालवतात किंवा दररोज मोठ्या प्रमाणात धूर श्वासावाटे आत घेतात, त्यांना फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या समस्यांचा त्रास होतो.
• वायू प्रदूषण: फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांच्या आयुर्मानावर परिणाम करणारा हा आणखी एक घटक आहे. प्रदूषित हवेच्या ठिकाणी राहिल्याने कर्करोगाची समस्या सहजपणे उद्भवू शकते. ही समस्या फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांचे आयुर्मान कमी करते.

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्याची लक्षणे आणि चिन्हे

आयुर्मानावर परिणाम करू शकणारी काही लक्षणे खाली नमूद केली आहेत:

• सततचा खोकला: ज्या रुग्णांना रक्तासह सतत खोकला येण्यासारख्या समस्यांचा सामना करावा लागतो, त्यांना फुफ्फुसाचा कर्करोग होण्याची शक्यता जास्त असते.
• छाती दुखणे: कोणतेही शारीरिक काम न करताही छातीत दुखणाऱ्या लोकांना फुफ्फुसाचा कर्करोग होण्याची शक्यता असते.
• वारंवार होणारे संक्रमण: शरीरात संसर्गाचा वारंवार पुनरुद्भव होणे हे फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे लक्षण असू शकते.
• हाडे दुखणे: सतत होणारी हाडांची वेदना हे फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे एक गंभीर लक्षण आहे. रुग्णांना त्यांच्या परिस्थितीबद्दल अनुभवी डॉक्टरांचा सल्ला घेण्याचा सल्ला दिला जातो.

परिणाम करू शकणारे इतर घटक

इतर काही घटक खाली नमूद केले आहेत:

• तंबाखूचा वापर: फुफ्फुसाच्या कर्करोगामुळे आयुर्मान वाढवणारा किंवा कमी करणारा हा मुख्य घटक आहे. जे लोक तंबाखूजन्य पदार्थांचे सेवन करणे सोडतात, ते त्याचे सेवन करणाऱ्यांच्या तुलनेत जास्त काळ जगतात.
• उपचार प्रकार: उपचाराच्या प्रकाराचा देखील आयुर्मानावर परिणाम होतो. फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या शेवटच्या टप्प्यासाठी, शस्त्रक्रिया आणि केमोथेरपी वापरले जाते, ज्यामुळे आयुर्मान वाढते.
• वय: तरुणांच्या तुलनेत वृद्ध लोकांचे आयुर्मान कमी असते.
• लिंग: फुफ्फुसाच्या कर्करोगासारख्या आजारांमध्ये पुरुषांच्या तुलनेत महिलांचे आयुर्मान जास्त असते.

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या उपचारांसाठी उपलब्ध निदान आणि उपचार पर्याय

रुग्णांना चौथ्या टप्प्यासाठी उपलब्ध असलेल्या उपचार पर्यायांबद्दल आणि निदान तंत्रांबद्दल माहिती असायला हवी. फुफ्फुसाचा कर्करोगाचा उपचारही माहिती त्यांना योग्य उपचार आणि निदान निवडण्यास मदत करते. खाली काही निदान आणि उपचारांचे पर्याय नमूद केले आहेत:

निदान पर्याय

• इमेजिंग चाचणी: ही एक प्राथमिक चाचणी आहे, जी डॉक्टर दृश्यात्मक तंत्राद्वारे समस्या पाहण्यासाठी वापरतात. या चाचणीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या उपकरणांमध्ये एक्स-रे मशीन, एमआरआय आणि सीटी स्कॅन यांचा समावेश होतो.
• बायोप्सीः फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या उपचारापूर्वी ही चाचणी वापरली जाते. फुफ्फुसांचा बायोप्सी फुफ्फुसांमधील कर्करोग शोधण्यासाठी प्रयोगशाळेत तपासणी करण्याकरिता फुफ्फुसाच्या ऊतींचा किंवा ट्यूमरचा एक लहान नमुना आवश्यक असतो.
• रक्त तपासणी: निदान प्रक्रियेदरम्यान ही एक महत्त्वाची चाचणी आहे कारण यामुळे डॉक्टरांना रक्तामध्ये कर्करोगाच्या पेशींची उपस्थिती शोधण्यास मदत होते.

उपचार पर्याय

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्यावर उपचार करण्यासाठी वापरले जाणारे काही पर्याय खालीलप्रमाणे आहेत:

शस्त्रक्रिया

या प्रक्रियेत, डॉक्टर फुफ्फुसांमधील कर्करोगाच्या पेशी, तसेच खराब झालेल्या भागाजवळ असलेले काही निरोगी ऊतक काढून टाकतात. उच्च यश दरासाठी यासाठी अनुभवी शल्यचिकित्सक आणि कर्मचाऱ्यांची आवश्यकता असते. शस्त्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर, उर्वरित कर्करोगाच्या पेशी काढून टाकण्यासाठी केमोथेरपी आणि रेडिओथेरपीचा वापर केला जातो.

केमोथेरपी

हे एक बिनशस्त्रक्रिया तंत्र आहे, ज्यामध्ये फुफ्फुसांमधील कर्करोगाच्या पेशी नष्ट करण्यासाठी तोंडावाटे आणि शिरेवाटे औषधे दिली जातात. याचा वापर शस्त्रक्रियेसोबत केला जातो, परंतु जर कर्करोग वाढत्या अवस्थेत असेल, तर शस्त्रक्रियेशिवाय त्यावर नियंत्रण मिळवता येते. शस्त्रक्रियेच्या तुलनेत ही एक अधिक सुरक्षित प्रक्रिया असून, यामध्ये कोणत्याही प्रकारची रोपण प्रक्रिया करण्याची आवश्यकता नसते.

रेडिएशन थेरपी

कर्करोगाच्या पेशी नष्ट करण्यासाठी वापरला जाणारा हा आणखी एक उपचार पर्याय आहे. या प्रक्रियेत, कर्करोगाच्या पेशी नष्ट करण्यासाठी लक्ष्यित उच्च शक्तीच्या किरणांचा वापर केला जातो. कर्करोगाच्या पेशी नष्ट करण्यासाठी ही एक आधुनिक पद्धत असून, यासाठी कोणत्याही आक्रमक तंत्राची आवश्यकता नसते.

या फुफ्फुसाच्या कर्करोगाला प्रतिबंध करता येतो का?

फुफ्फुसांच्या कर्करोगाच्या चौथ्या टप्प्याला प्रतिबंध करणे खूप कठीण आहे, परंतु जर रुग्णांनी या दिलेल्या सूचनांचे पालन केले, तर त्यांचे आयुर्मान वाढण्याची शक्यता आहे.

• संतुलित आणि पौष्टिक आहाराचे पालन केल्याने फुफ्फुसाच्या कर्करोगानंतरचे आयुष्य सुधारण्यास मदत होऊ शकते. फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांसाठी हिरव्या भाज्या खाणे आणि उच्च सोडियम व उच्च चरबीयुक्त आहार टाळणे सर्वोत्तम आहे.
• फुफ्फुसाच्या कर्करोगादरम्यान धूम्रपान सोडल्यास रुग्णांचे आयुर्मान वाढू शकते. त्यामुळे रुग्णांनी सर्व प्रकारच्या तंबाखूचे सेवन कमी करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
• अत्यधिक प्रदूषित भागात राहणाऱ्या रुग्णांना फुफ्फुसाचा कर्करोग होण्याची शक्यता जास्त असते. प्रदूषणाची पातळी जास्त असलेल्या ठिकाणी जाणे टाळावे, असा सल्ला दिला जातो.
• फुफ्फुसांच्या आरोग्यासाठी शारीरिक तंदुरुस्ती देखील महत्त्वाची आहे. नियमित व्यायाम केल्याने फुफ्फुसांच्या कर्करोगानंतर फुफ्फुसांचे आरोग्य आणि आयुर्मान सुधारू शकते.

निष्कर्ष

फुफ्फुसाचा कर्करोग (स्टेज ४) हा एक गंभीर आजार आहे, जो काही दिवसांतच मोठी समस्या निर्माण करू शकतो. रुग्णांनी फुफ्फुसाच्या कर्करोगाबद्दल माहिती घेणे आणि चांगल्या प्रकारे बरे होण्यासाठी दिलेल्या सर्व मार्गदर्शनाचे काळजीपूर्वक पालन करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. ज्या रुग्णांना फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे कोणतेही लक्षण दिसून येत आहे, त्यांना एका नामांकित डॉक्टरांचा सल्ला घेण्याची शिफारस केली जाते. डॉक्टर तुम्हाला मार्गदर्शन करतील आणि तुमच्या समस्या व आजार बरा करू शकणाऱ्या उपचारांच्या पर्यायांविषयी माहिती देतील. या लेखात एवढेच. आपण आपल्या पुढील माहितीपूर्ण लेखात भेटूया. तोपर्यंत, काळजी घ्या आणि संपर्कात रहा.

अस्वीकरण: हा लेख केवळ माहितीसाठी आहे आणि वैद्यकीय सल्ला मानला जाऊ नये. जगण्याची आकडेवारी ही लोकसंख्येच्या पातळीवरील आकडेवारी आहे आणि त्यातून वैयक्तिक परिणामांचा अंदाज लावता येत नाही. त्यामुळे, कृपया आपल्या विशिष्ट आजाराबद्दल मार्गदर्शनासाठी पात्र कर्करोग तज्ञाचा सल्ला घ्या.