जेव्हा तोंडात किंवा घशात कर्करोगाच्या पेशी वाढतात, तेव्हा त्याला तोंडाचा कर्करोग (ओरल कॅन्सर) म्हणतात. याचा परिणाम ओठ, गाल, घसा आणि इतर भागांसह तोंडाच्या कोणत्याही भागावर होऊ शकतो. तोंडाच्या कर्करोगाची लक्षणे समजून घेणे खूप आवश्यक आहे, कारण लवकर निदान झाल्यास उपचार सोपे होतात आणि रुग्ण लवकर बरा होऊ शकतो. या ब्लॉगमध्ये, आपण तोंडाच्या कर्करोगाची शक्यता दर्शवणाऱ्या विविध लक्षणांवर चर्चा करणार आहोत. तोंडाचा कर्करोग किंवा इतर कोणत्याही प्रकारचा कर्करोग सुरुवातीच्या टप्प्यातच ओळखला गेल्यास, रुग्ण वाचण्याची शक्यता जास्त असते.
तोंडी कर्करोग म्हणजे काय?
तोंडाच्या कर्करोगाची खरी वैशिष्ट्ये वर्णन करण्यासाठी खालील प्रमुख मुद्दे वापरले जाऊ शकतात . हा कर्करोग मान आणि डोक्याच्या कर्करोगांच्या श्रेणीत येतो . तोंडाच्या कर्करोगात घसा, गाल, हिरड्या, जीभ, सायनस आणि मृदू टाळू प्रभावित होऊ शकतात. लिंग आणि वयाचा विचार न करता, कोणालाही हा कर्करोग होऊ शकतो. घसा आणि तोंडाच्या आतील थरात असलेल्या स्क्वॅमस पेशींपासूनच, जवळजवळ प्रत्येक कर्करोगाची पेशी सुरू होते.
तथापि, काही गोष्टींमुळे हा आजार होण्याचा धोका वाढतो. बहुतेक प्रकरणांमध्ये धूम्रपान किंवा तंबाखू चघळणे हा एक मुख्य धोकादायक घटक आहे. जास्त प्रमाणात मद्यपान केल्याने तोंडाच्या कर्करोगाचा धोका निश्चितपणे वाढतो. संवेदनशील ओठांवर जास्त सूर्यप्रकाश पडल्यास ओठांच्या कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो . एचपीव्ही (HPV) संसर्ग हा एक नवीन धोकादायक घटक म्हणून समोर येत आहे. पुरुषांमध्ये तोंडाचा कर्करोग होण्याचा धोका महिलांपेक्षा दुप्पट असतो. ९०% प्रकरणे ४० वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या लोकांमध्ये दिसून येतात.
तोंडाच्या कर्करोगाची सुरुवातीची लक्षणे
तोंडाच्या कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात अनेक धोक्याची चिन्हे असतात:
- तीन आठवड्यांनंतरही न बरी होणारी तोंडाची जखम.
- तोंडात लाल रंगाचा ठिपका (एरिथ्रोप्लाकिया).
- जिभेच्या वरच्या किंवा खालच्या भागावर, हिरड्यांवर किंवा तोंडाच्या आतील त्वचेवर दिसणारा पांढऱ्या रंगाचा डाग (ल्युकोप्लेकिया).
- गालांच्या आतल्या बाजूला दुखणे जे बरे होत नाहीये.
- तोंडात सतत राहणारी जळजळ.
- ओठांची आतली भिंत सुकत आहे.
- हिरड्यांमध्ये किंवा ओठात लहान गाठी.
काही सुरुवातीची लक्षणे वेदनाहीन असतात, ज्यामुळे त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करणे सोपे जाते. कोणताही बदल, मग तो वेदनादायी असो वा नसो, जर दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकून राहिला, तर त्यासाठी त्वरित वैद्यकीय सल्ला घ्या.
तोंडाच्या कर्करोगामुळे तोंडात होणारे शारीरिक बदल
तुमच्या तोंडात शारीरिकदृष्ट्या विविध बदल होऊ शकतात, जे तोंडाच्या कर्करोगाचे लक्षण असू शकते.
- तोंडात जाडसरपणा किंवा गाठ असणे.
- घशात काहीतरी अडकल्यासारखे वाटणे.
- कोणत्याही स्पष्ट कारणाशिवाय तोंडातून रक्तस्त्राव होणे.
- तोंडाच्या आत पांढरे, लाल किंवा दोन्ही रंगांच्या मिश्रणाचे ठिपके दिसतात.
- तोंडात अचानक एक गाठ किंवा फुगवटा दिसून येतो आणि तो दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकून राहतो.
- जबड्याला सूज येणे हे आणखी एक लक्षण असू शकते.
- मान, चेहरा आणि तोंडाच्या भागात, कोणत्याही विशिष्ट कारणाशिवाय बधिरता येऊ शकते. हे संवेदी नसांना नुकसान पोहोचवणाऱ्या संसर्गाचे आणखी एक लक्षण असू शकते.
- जिभेला सूज येणे आणि तोंडाच्या आतील भिंतींच्या पोतामध्ये बदल होणे, ही तोंडाच्या ऊतींच्या पोतामध्ये बदल झाल्याची लक्षणे आहेत.
तोंडाच्या कर्करोगामुळे होणाऱ्या कार्यात्मक समस्या
तोंडाच्या कर्करोगाच्या उंबरठ्यावर असल्यास अनेक कार्यात्मक समस्या उद्भवतात.
- वेदना होणे किंवा जीभ सामान्यपणे हलवणे अवघड वाटणे.
- जबड्याचा ताठरपणा आणि तो सहजपणे हलवण्यास अडचण.
- तोंड व्यवस्थित उघडण्यास अडचण येणे (ट्रिस्मस).
- अंतर्गत संसर्गामुळे बोलण्यात आणि आवाजात होणारा बदल.
- खरखरीत आणि क्षीण आवाज जो काळासोबत आणखी खराब होतो.
- पूर्वी व्यवस्थित बसणारी दातांची कवळी आता बसवताना अडचण येत आहे.
- बोलणे आणि खाणे यांसारख्या दैनंदिन कामांमध्ये अडचण येणे.
- हिरड्यांच्या आकारात किंवा दातांच्या मांडणीत बदल.
दातांशी संबंधित तोंडाच्या कर्करोगाची लक्षणे
दातांच्या समस्यांशी संबंधित तोंडाच्या कर्करोगाची विविध लक्षणे आहेत, जसे की, हिरड्यांना कोणताही आजार किंवा इजा नसतानाही दात जागेवरून सैल होतात. दातांच्या सभोवतालच्या स्नायू आणि हिरड्यांमध्ये सूज आणि वेदना होतात, ज्या औषधोपचाराने बऱ्या होत नाहीत. कोणतेही कारण नसताना दात पडणे किंवा दातांच्या हालचालीत समस्या येणे. जबड्यात वेदना आणि ताठरपणा जाणवणे, विशेषतः जबड्याच्या खालच्या भागात. तोंडाची चांगली स्वच्छता राखल्यानंतरही, अनेक आठवडे तोंडाची दुर्गंधी टिकून राहणे. आणि तोंडाच्या कर्करोगाचे निदान होण्यापूर्वी दातांच्या बाबतीत आणखी काही समस्या दिसून येऊ शकतात.
एचपीव्ही आणि तोंडाचा कर्करोग यांच्यातील संबंध
एचपीव्ही १६ (HPV 16) हा मानवी पॅपिलोमाव्हायरसचा (human papillomavirus) एक प्रकार आहे, जो मुख-घशाच्या कर्करोगासाठी (oropharyngeal cancer) एक प्रमुख धोकादायक घटक म्हणून विकसित झाला आहे. हा कर्करोगाचे पारंपरिक कारण असलेल्या तंबाखूपेक्षा वेगळा आहे. तोंडाच्या कर्करोगाची बहुतेक प्रकरणे वृद्ध व्यक्तींमध्ये तंबाखूमुळे होतात. एचपीव्ही पॉझिटिव्ह कर्करोग बहुतेकदा तरुण वयाच्या आणि धूम्रपान न करणाऱ्या लोकांमध्ये दिसून येतो. तो सामान्यतः जिभेच्या मुळाशी किंवा टॉन्सिल्समध्ये विकसित होतो. एचपीव्ही यजमानाच्या डीएनए (DNA) मध्ये विलीन होतो, ज्यामुळे त्यावर उपचार करणे खूप कठीण होते, परंतु जगण्याची शक्यता जास्त असते. एचपीव्ही पॉझिटिव्ह प्रकरणे, एचपीव्ही निगेटिव्ह प्रकरणांपेक्षा उपचारांना ८०% पर्यंत चांगला प्रतिसाद देतात. एचपीव्हीमुळे होणाऱ्या तोंडाच्या कर्करोगाच्या वाढीमुळे संबंधित लक्षणे असलेल्या लोकांमध्ये जागरूकता देखील वाढली आहे. उपचारांची आणि औषधांची लांबलचक मालिका करण्यापेक्षा चाचणी आणि लवकर निदान करणे नेहमीच चांगले असते.
तोंडाच्या कर्करोगाची प्रगत लक्षणे
तोंडाच्या कर्करोगाचे लक्षण असू शकणारी काही अधिक गंभीर आणि तीव्र लक्षणे:
- अचानक आणि नको असलेला वजन कमी होणे.
- मानेच्या आतील लसिका ग्रंथींना आलेली सूज.
- घशात गाठ असल्यामुळे बोलण्यात किंवा सामान्यपणे श्वास घेण्यात अडचण येणे.
- केवळ दैनंदिन कामे केल्यानेही बाधित भागात तीव्र वेदना होतात.
- चेहऱ्याचा काही भाग सुजतो आणि सुन्न होतो.
- खोकल्यामध्ये रक्त येणे किंवा सतत खोकला येणे.
ही लक्षणे आजाराची तीव्रता दर्शवतात, ज्यासाठी त्वरित वैद्यकीय तपासणी आणि उपचारांची आवश्यकता असते.
तोंडाच्या कर्करोगातील जगण्याचे प्रमाण जाणून घेणे
तोंडाच्या कर्करोगातून वाचण्याचे प्रमाण अनेक घटकांवर अवलंबून असते. जसे की, गाठीचे स्थान, पहिल्यांदा निदान झाल्यावर कर्करोगाची अवस्था. उपचारांना मिळणारा प्रतिसाद देखील महत्त्वाचा असतो. ८३% लोक किमान ५ वर्षे जगतात. परंतु, दूरवर पसरलेल्या कर्करोगासाठी (मेटास्टॅसिस) हे प्रमाण ३५% पर्यंत कमी होते आणि स्थानिक प्रसार झाल्यास ते ६५% पर्यंत खाली येते. या कर्करोगाचे लवकर निदान झाल्यास चांगले परिणाम दिसून येतात. यावरून असे दिसून येते की नियमित दंत तपासणी खूप महत्त्वाची आहे. रुग्णाचे वय, तंबाखू आणि मद्यपानाचे सेवन आणि गाठीची वैशिष्ट्ये हे जगण्याच्या प्रमाणावर परिणाम करणारे विविध घटक आहेत.
केमोथेरपी , इम्युनोथेरपी आणि रेडिएशन थेरपी यांसारख्या वैद्यकीय तंत्रज्ञानातील मोठ्या प्रगतीमुळे गेल्या काही वर्षांत जगण्याचे प्रमाण सुधारले आहे. शिवाय, एचपीव्ही निगेटिव्हच्या तुलनेत एचपीव्ही पॉझिटिव्ह तोंडाच्या कर्करोगात उपचारांना चांगला प्रतिसाद मिळतो आणि जगण्याचे प्रमाणही चांगले असते.
ज्या लोकांना जास्त धोका आहे
लोकांमध्ये तोंडाच्या कर्करोगाच्या धोक्यासंदर्भात खालीलप्रमाणे विविध बाबी विचारात घेण्यासारख्या आहेत:
- जे लोक तंबाखूचे सेवन करतात.
- जे लोक जास्त प्रमाणात दारू पितात. आणि जे लोक तंबाखू तसेच दारूही घेतात.
- 40 वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे लोक.
- धोक्याच्या बाबतीत स्त्रिया पुरुषांपेक्षा किंचित जास्त सुरक्षित असतात.
- एचपीव्ही संसर्गाने ग्रस्त असलेली व्यक्ती.
- ज्यांच्या कुटुंबात तोंडाच्या कर्करोगाचा इतिहास आहे अशा व्यक्ती.
- तोंडाच्या कर्करोगाच्या उपचारांशी संबंधित पूर्वीचा वैद्यकीय इतिहास.
निष्कर्ष
तोंडाच्या कर्करोगाची लक्षणे लवकर ओळखून त्यावर योग्य उपचार केल्यास तुमचा वेळ, पैसा आणि आयुष्य वाचू शकते. आपल्यापैकी बऱ्याच जणांसाठी बहुतेक लक्षणे नगण्य असतात, परंतु शरीरात कोणताही बदल १२ किंवा अधिक दिवस टिकून राहिल्यास, त्वरित वैद्यकीय तपासणी करणे आवश्यक आहे. या ब्लॉगमध्ये चर्चा केलेली कोणतीही धोक्याची चिन्हे जास्त काळ टिकून राहिल्यास, कृपया त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. आपले तोंडाचे आरोग्य चांगले ठेवा, तंबाखू आणि मद्यपान टाळा, कारण ते दोन्ही तोंडासाठी, फुफ्फुसांसाठी आणि यकृतासाठीही हानिकारक आहेत. आणि कोणताही आजार सुरुवातीच्या टप्प्यातच ओळखण्याची शक्यता वाढवण्यासाठी दर महिन्याला स्वतःची तपासणी करा.
