स्तनाचा कर्करोग हा एक प्रमुख कर्करोग रोग जगभरात स्तनाचा कर्करोग मोठ्या प्रमाणात आढळतो. याचा परिणाम अनेक महिलांवर होतो, पण दरवर्षी पुरुषांमध्येही स्तनाच्या कर्करोगाचे निदान होते. हा आजार तेव्हा होतो जेव्हा स्तनातील पेशी बदलू लागतात आणि अनियंत्रितपणे वाढू लागतात. जर स्तनाच्या कर्करोगाच्या गाठी तयार झाल्या आणि तो शरीराच्या इतर भागांमध्ये पसरला, तर योग्य उपचारांची आवश्यकता असते. या ब्लॉगमध्ये, आपण उपचारांशिवाय स्तनाच्या कर्करोगातून किती काळ वाचू शकता आणि स्तनाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांच्या जगण्याच्या दरावर परिणाम करणाऱ्या घटकांविषयी चर्चा करणार आहोत.
जर एखाद्या व्यक्तीला या कर्करोगाचे निदान झाले, तर उपचारांशिवाय आपण किती काळ जगू शकतो याचा ती विचार करत असते. उपचारांशिवाय स्तनाच्या कर्करोगाच्या रुग्णाचे जगणे हे कर्करोगाच्या पेशींची वाढ आणि रुग्णाची एकूण वाढ यांसारख्या अनेक घटकांवर अवलंबून असते.
स्तनाचा कर्करोग म्हणजे काय?
हा एक प्रकारचा कर्करोग आहे जो स्तनांच्या पेशींमध्ये सुरू होतो. जेव्हा स्तनातील एखादी पेशी बदलू लागते आणि अनियंत्रितपणे वाढू लागते, तेव्हा हे घडते. आता, या अनावश्यक पेशींपासून गाठी किंवा गोळे तयार होऊ लागतात, ज्यांना ट्यूमर म्हणतात.
या गाठी जीवघेण्या आहेत की नाही, हे कर्करोगाच्या प्रसारावर आणि आकारावर अवलंबून असते. जर कर्करोग इतर ऊतींमध्ये किंवा लसिका ग्रंथींमध्ये पसरला नाही, तर त्यामुळे आरोग्याशी संबंधित कोणतीही मोठी समस्या निर्माण होत नाही आणि रुग्णाला उपचारांची आवश्यकता नसते. परंतु, जर पेशी शरीराच्या इतर अवयवांमध्ये पसरल्या, तर तो जीवघेणा असतो आणि त्यासाठी योग्य उपचारांची गरज असते.
स्तनाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांसाठी उपचार का महत्त्वाचे आहेत?
काही रुग्ण दुष्परिणाम किंवा उपचाराच्या वेगवेगळ्या पद्धती आजमावून पाहण्यासारख्या विविध कारणांमुळे उपचार घेऊ इच्छित नाहीत. बहुतेक प्रकरणांमध्ये, सरासरी जगण्याचा कालावधी सुमारे २.३ ते २.७ वर्षे असतो आणि केवळ १८.४% रुग्ण उपचार न केलेल्या स्तनाच्या कर्करोगासह ५ वर्षांपर्यंत जगू शकतात. काही ऐतिहासिक आकडेवारी असे दर्शवते की काही लोक स्तनाच्या कर्करोगावरील उपचारांशिवाय जास्त काळ जगू शकतात, परंतु ट्यूमरसोबत जगल्यानंतर जीवनाचा दर्जा खालावतो. त्यामुळे योग्य उपचार निवडणे खूप महत्त्वाचे आहे. स्तन कर्करोग उपचार आरोग्याच्या गुंतागुंती कमी करणे आणि जगण्याची शक्यता वाढवणे. उपचारांमुळे प्रामुख्याने कर्करोगाच्या पेशी काढून टाकल्या जातात आणि त्याचा प्रसार व पुनरावृत्ती होण्याची शक्यता रोखली जाते.
उपचारांशिवाय स्तनाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांच्या जगण्यावर काय परिणाम होतो?
उपचार न केलेल्या स्तनाच्या कर्करोगाच्या रुग्णाच्या जगण्याच्या दरावर विविध घटक परिणाम करतात. त्यापैकी काही खालीलप्रमाणे आहेत:
कर्करोगाचा टप्पा
कर्करोगाची अवस्था हा रुग्णांच्या जगण्याच्या दरावर परिणाम करणाऱ्या सर्वात महत्त्वाच्या घटकांपैकी एक आहे. कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या अवस्था हळूहळू वाढतात आणि शरीराच्या इतर भागांमध्ये पसरत नाहीत, त्यामुळे व्यक्तीच्या आरोग्यावर त्याचा परिणाम खूप कमी असतो. कर्करोगाची प्रगत अवस्था पसरते आणि व्यक्तीच्या संपूर्ण आरोग्यावर परिणाम करते. याच कारणामुळे, कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या अवस्थेतील व्यक्ती, नंतरच्या टप्प्यात निदान झालेल्या व्यक्तीपेक्षा जास्त काळ जगू शकते.
स्तन कर्करोगाचा प्रकार
रुग्णाचे जगण्याचे प्रमाण मुख्यतः ट्यूमरच्या प्रकारावर अवलंबून असते. स्तनाच्या कर्करोगाचे आण्विक उपप्रकार व्यक्तीच्या शरीरात वेगवेगळ्या प्रकारे वागतात. ट्रिपल-निगेटिव्ह स्तनाच्या कर्करोगाच्या तुलनेत HERP2-पॉझिटिव्ह स्तनाचा कर्करोग सामान्यतः खूप हळू वाढतो आणि पसरतो, तर ट्रिपल-निगेटिव्ह स्तनाचा कर्करोग अधिक वेगाने पसरतो आणि जगण्यासाठी खूप कमी वेळ देतो.
कर्करोगाचा ग्रेड आणि आकार
लहान आणि कमी तीव्रतेच्या कर्करोगाला वाढायला आणि इतर लसिका ग्रंथी व रक्तात पसरायला साधारणपणे जास्त वेळ लागतो. त्यामुळे शरीरावर त्याचे दुष्परिणाम कमी होतात आणि जगण्यासाठी अधिक वेळ मिळतो. याउलट, सुरुवातीच्या टप्प्यातील मोठी आणि प्रगत स्वरूपाची गाठ रुग्णाच्या शरीरावर आक्रमकपणे परिणाम करू शकते आणि जगण्यासाठी कमी वेळ देते.
इन सिटू आणि मेटास्टेसिस
नॉन-इन्व्हेसिव्ह स्तनाचा कर्करोग ऊतींच्या आणि लसिका ग्रंथींच्या इतर भागांमध्ये पसरत नाही. नियमित तपासणी करून यावर उपचार न करताही जगता येते आणि यात जगण्याचा दर जास्त असतो. याउलट, मेटास्टॅसिस (metastasis) स्तनाचा कर्करोग तुमच्या शरीरातील इतर महत्त्वाच्या अवयवांमध्ये पसरू शकतो आणि अवयव निकामी होण्यास कारणीभूत ठरू शकतो. मेटास्टॅसिसवर उपचार न करता जास्त काळ जगणे खूप कठीण असते.
आजारपण
जेव्हा कर्करोग शरीराच्या इतर महत्त्वाच्या भागांमध्ये पसरतो, तेव्हा त्याचा परिणाम तुमच्या मेंदू आणि यकृतावर होऊ लागतो आणि अवयवांच्या कार्यात अडथळा निर्माण होतो. यामुळे शरीरावर डोकेदुखी आणि श्वास घेण्यास त्रास होण्यासारखे अनेक दुष्परिणाम होतात. या गुंतागुंतीमुळे तुमचे आयुष्य क्लिष्ट आणि जीवघेणे बनते. डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यास जीव वाचू शकतो आणि तुमच्या आरोग्यात सुधारणा होऊ शकते.
रोगप्रतिकार प्रणाली
चांगली रोगप्रतिकारशक्ती असलेली व्यक्ती स्तनाच्या कर्करोगाशी सुरुवातीच्या टप्प्यातच लढू शकते आणि उपचारांशिवाय जगण्याची शक्यता जास्त असते.
वय आणि एकूण आरोग्य
एकंदर आरोग्य चांगले असलेली तरुण व्यक्ती स्तनाच्या कर्करोगाशी अधिक चांगल्या प्रकारे लढू शकते आणि उपचारांशिवाय जास्त काळ जगू शकते. याउलट, वृद्ध व्यक्तीच्या बाबतीत उपचार न केलेल्या कर्करोगातून वाचण्याची शक्यता कमी असते.
उपचार न केलेल्या स्तनाच्या कर्करोगाचे धोके कोणते आहेत?
उपचार न केलेला स्तनाचा कर्करोग तुमची प्रकृती अधिक बिघडवू शकतो आणि जीवघेणी परिस्थिती निर्माण करू शकतो. उपचार न केलेल्या स्तनाच्या कर्करोगाचे काही प्रमुख धोके खालीलप्रमाणे आहेत:
वेदना
कर्करोगावर उपचार न केल्यास शरीराच्या बाधित भागांमध्ये तीव्र वेदना होऊ शकतात. जेव्हा कर्करोग पसरतो, तेव्हा शरीराच्या इतर संवेदनशील भागांमध्ये वेदना होतात, ज्या सहन करणे कठीण असते. जर वेदना असह्य असतील, तर रुग्णांसाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे हा एक चांगला पर्याय आहे. उपचारांशिवाय, यामुळे अस्वस्थता येते आणि तुमच्या दैनंदिन कामांवर परिणाम होऊ शकतो.
अवयवाचे अपयश
जेव्हा कर्करोग पसरतो, तेव्हा त्याचा शरीराच्या विविध महत्त्वाच्या अवयवांच्या योग्य कार्यावर परिणाम होतो. हृदय, फुफ्फुसे, यकृत आणि मूत्रपिंडे निकामी होऊ लागतात, ज्यामुळे जीवघेणी परिस्थिती निर्माण होते. उपचार न केलेल्या स्तनाच्या कर्करोगात, अवयव निकामी होण्यासारखी दुय्यम कारणे मृत्यूचे कारण बनतात.
थकवा आणि वजन कमी होणे
योग्य उपचार न घेतल्यास, तुमचे शरीर कोणत्याही जीवनरक्षक औषधांशिवाय आणि मदतीशिवाय स्तनाच्या कर्करोगाशी एकटेच लढते. यामुळे शरीराचे एकूण आरोग्य खालावते आणि थकवा व अचानक वजन कमी होणे यांसारखी लक्षणे दिसू लागतात. कर्करोग जसजसा पसरतो, तसतशी तुमची ऊर्जा पातळी कमी होऊ लागते आणि दैनंदिन कामे करणे कठीण होते. हे एक लक्षण आहे की शरीराच्या अंतर्गत भागांमध्ये काहीतरी गडबड आहे आणि उपचार न केलेला कर्करोग वाढल्यानंतर अधिक गंभीर होतो. त्यामुळे अशा प्राणघातक आजारांवर योग्य व्यवस्थापन आणि उपचार करण्याचा सल्ला डॉक्टर नेहमीच देतात.
उपचाराचे पर्याय उपलब्ध नसताना तुम्ही स्तनाच्या कर्करोगातून वाचू शकता का?
या प्रश्नाचे सरळसोपे उत्तर उपलब्ध नाही. हे कर्करोगाची अवस्था, वय, प्रकार आणि रुग्णाचे एकूण आरोग्य यांसारख्या अनेक घटकांवर अवलंबून असते. परंतु जगण्याच्या दरामध्ये एकूण आरोग्य हा प्रमुख घटक आहे. काही ऐतिहासिक आकडेवारीवरून असेही दिसून येते की, कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातील व्यक्ती एक महिनासुद्धा जगू शकत नाही. याउलट, कर्करोगाच्या प्रगत अवस्थेतील रुग्ण कोणत्याही वैद्यकीय उपचारांशिवाय दीर्घकाळ जगू शकतो. परंतु उपचार न केलेला स्तनाचा कर्करोग वाढल्यानंतर अधिक गंभीर होतो आणि तो जीवघेणा व प्राणघातक ठरू शकतो.
एका अभ्यासात उपचार न घेतलेल्या स्तनाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांच्या जगण्याच्या ऐतिहासिक आकडेवारीचे विश्लेषण केले आहे. आकडेवारीनुसार, उपचार न घेतलेल्या रुग्णांचा सरासरी जगण्याचा कालावधी २.७ वर्षे आहे. तर, याच रुग्णांचा ५ आणि १० वर्षांचा जगण्याचा वास्तविक दर अनुक्रमे १८.४% आणि ३.७% आहे. तथापि, ही आकडेवारी असेही दर्शवते की काही अपवादात्मक प्रकरणांमध्ये रुग्ण उपचारांशिवाय स्तनाच्या कर्करोगातून वाचू शकतात. या सर्वेक्षणातून असे सूचित होते की उपचारांशिवाय रुग्णांचा जगण्याचा दर खूपच कमी आहे. जगण्याचा दर सुधारण्यासाठी योग्य उपचारांची आवश्यकता आहे.
स्तन कर्करोगाच्या उपचारासाठी लवकर निदान का महत्त्वाचे आहे?
कर्करोगाचे लवकर निदान झाल्यास, कर्करोगाच्या पेशींचा प्रसार आणि वाढ रोखण्याची अधिक शक्यता असलेल्या उपचारांसारखे अधिक सोपे उपचार पर्याय निवडण्याची संधी मिळते. स्तनाच्या कर्करोगाचे लवकर निदान केल्याने यशस्वितेचे उच्च प्रमाण आणि कमी गुंतागुंत यांसारखे विविध फायदे मिळतात. कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात उपचार घेतल्यास शारीरिक आणि मानसिक ताण कमी होऊन तुमच्या जीवनाची गुणवत्ता सुधारू शकते आणि आरोग्याच्या गुंतागुंती टाळता येतात. त्यामुळे स्तनाच्या कर्करोगाची योग्य लक्षणे ओळखणे आणि उपचारांसाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
स्तन कर्करोगाचे व्यवस्थापन आणि उपचार
स्तन कर्करोगाच्या उपचारासाठी शस्त्रक्रिया, थेरपी आणि उपशामक काळजी यांसारख्या विविध पद्धती उपलब्ध आहेत. आपल्या लक्षणांबद्दल डॉक्टरांचा सल्ला घेण्याची शिफारस केली जाते. योग्य निदान आणि चाचण्या केल्यानंतर, तुमच्यासाठी कोणता उपचार सर्वोत्तम आहे हे डॉक्टर ठरवतात.
स्तनाच्या कर्करोगासाठी उपलब्ध असलेले उपचार पर्याय खालीलप्रमाणे आहेत:
शस्त्रक्रिया
या प्रक्रियेत डॉक्टर तुमच्या बाधित भागांमधून कर्करोगाच्या पेशी आणि जवळच्या काही संक्रमित लसिका ग्रंथी काढून टाकतात. स्तनाच्या कर्करोगावर उपचार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या शस्त्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहेत:
- लुमपेक्टमी: या शस्त्रक्रियेमध्ये डॉक्टर स्तनातील कर्करोगाच्या पेशी आणि त्याच्या आजूबाजूच्या काही ऊती काढून टाकतात. लंपेक्टॉमी याचा उपयोग प्रामुख्याने लहान कर्करोगांवर उपचार करण्यासाठी केला जातो. कर्करोगाच्या नंतरच्या टप्प्यासाठी डॉक्टर वापरतात केमोथेरपी कर्करोगाचा आकार कमी करणे जेणेकरून लम्पॅक्टॉमी करणे शक्य होईल.
- स्तनदाह आत मधॆ मास्टॅक्टॉमीयामध्ये, डॉक्टर कर्करोग काढून टाकण्यासाठी त्वचेसह कर्करोगाचा सर्व बाधित भाग काढून टाकतात. ही प्रक्रिया प्रामुख्याने तेव्हा वापरली जाते, जेव्हा कर्करोगाचे निदान उशिराच्या टप्प्यात होते.
उपचार
प्रगत कर्करोगाचा आकार कमी करण्यासाठी किंवा सुरुवातीच्या टप्प्यातील कर्करोग काढून टाकण्यासाठी डॉक्टरांकडून विविध उपचार पद्धती वापरल्या जातात. स्तनाच्या कर्करोगावर उपचार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या उपचार पद्धती खालीलप्रमाणे आहेत:
- रेडिएशन थेरपीः या प्रक्रियेत, कर्करोगाच्या पेशी काढून टाकण्यासाठी शक्तिशाली रेडिएशन बीमचा वापर केला जातो. या थेरपीमध्ये, उच्च-शक्तीचे बीम असलेले मशीन कर्करोगाच्या पेशींवर रोखले जाते. हे बीम अनावश्यक पेशी नष्ट करतात. रेडिएशन थेरपीचा उपयोग प्रामुख्याने शस्त्रक्रियेनंतर शरीरातील उर्वरित कर्करोगाच्या पेशी काढून टाकण्यासाठी केला जातो.
- केमोथेरपीः यामध्ये डॉक्टर प्रामुख्याने कर्करोगाच्या उपचारासाठी तीव्र औषधांचा वापर करतात. शस्त्रक्रियेनंतर अनावश्यक पेशी काढून टाकणे, तसेच त्यांचा आकार कमी करणे हे केमोथेरपीचे मुख्य कार्य आहे. ही औषधे प्रामुख्याने शिरांद्वारे दिली जातात.
- हार्मोनल थेरपी: या उपचारपद्धतीत, डॉक्टर कर्करोगाच्या पेशींसाठी संवेदनशील असलेल्या विशिष्ट हार्मोन्सना औषधांनी प्रतिबंधित करतात. या हार्मोन्सना रोखल्यामुळे, नको असलेल्या पेशींकडे जाणारी पोषक तत्वे थांबतात आणि या पेशी मरू लागतात.
- इम्यूनोथेरपीः या थेरपीमध्ये डॉक्टर रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी काही विशिष्ट औषधांचा वापर करतात. इम्युनोथेरपीनंतर, रोगप्रतिकारशक्ती सक्रिय होते आणि शरीराला अनावश्यक असलेल्या पेशी काढून टाकते.
- लक्ष्यित औषध थेरपी: ही उपचारपद्धती शरीरातील एका विशिष्ट रसायनाला लक्ष्य करते, जे कर्करोगाच्या पेशींना पोषण आणि वाढीसाठी मदत करते. या रसायनांना रोखल्यामुळे कर्करोगाच्या पेशी आकुंचन पावतात आणि नष्ट होतात.
निष्कर्ष
स्तन कर्करोगावर उपचार करायचा की नाही, हा रुग्णाचा निर्णय असतो. स्तन कर्करोगाचा रुग्ण उपचारांशिवाय जगू शकतो, परंतु बहुतेक लोकांसाठी जगण्याचा दर खूप कमी असतो. जगण्याचा दर हा कर्करोगाचा प्रकार, आकार आणि रुग्णाचे एकूण आरोग्य यांसारख्या अनेक घटकांवरही अवलंबून असतो. उपचार न केलेल्या कर्करोगामुळे आरोग्याच्या विविध गुंतागुंती आणि मानसिक ताणही येतो. त्यामुळे योग्य वेळी योग्य व्यवस्थापन आणि उपचार घेणे आवश्यक आहे. हा आजार बरा करण्यासाठी आणि तो पुन्हा उद्भवू नये यासाठी विविध उपचार पर्याय उपलब्ध आहेत. या ब्लॉगमध्ये एवढेच, आणि मला आशा आहे की तुम्हाला यातून काही माहितीपूर्ण गोष्टी मिळाल्या असतील. तर, आतापुरते काळजी घ्या, आणि आपण आपल्या पुढील माहितीपूर्ण ब्लॉगमध्ये भेटूया.