I-anterior cruciate ligament ukulimala okuthinta idolo lakho. Ngokuvamile kuthinta abasubathi nalabo abenza imisebenzi enzima yomzimba. I-ACL ingenye yezintambo zakho zamadolo ezixhumanisa ithambo lakho lethanga nethambo lakho le-shin. Umuntu ojwayelekile une-ACL eyodwa edolweni ngalinye. I-ligament iyisakhiwo edolweni esibamba amathambo ndawonye futhi sisize ukulawula ukunyakaza kwamalunga. Ukulimala ngokuvamile kwenzeka lapho i-anterior cruciate ligament ilimele ngenxa yengozi. Izimpawu zayo ezivamile ubuhlungu, ukuqhekeka komsindo, nokuvuvukala endaweni ehlangene yamadolo. Lapho umuntu ehlushwa ukulimala kwe-ACL, udokotela ohlinzayo wamathambo uphakamisa ukwelashwa kwe-ACL ukuphulukisa isimo samadolo. Ukwelashwa kuhilela ukuhlinzwa, imithi, nokuzivocavoca umzimba.
Izinhlobo (ACL Anterior Cruciate Ligament) Izinyembezi
Ukulimala kwe-ACL kuhlukaniswe ngamamaki amathathu alandelayo:
- Ibanga I: Lokhu kulimala kwelula i-ACL yakho futhi kwabangela umonakalo nokho, kuseyingxenye eyodwa kubambe amathambo akho amadolo ndawonye.
- Ibanga II: Ukulimala kunwebe i-ACL yakho kakhulu, ngakho ilimele kancane futhi iyaxega.
- Ibanga lesi-III: Lokhu kulimala kuhilela ukudabuka okuphelele kwe-ACL yakho ngezicucu ezimbili.
Izimpawu ze-ACL Tear
Okulandelayo yizimpawu eziyinhloko ze-ACL eziphatha lezi zihlanganisa:
- Ukukhubazeka
- Ubuhlungu
- Ukungabi namandla
- Ukuvuvuka
- Ubunzima ngenkathi uhamba
- Uzwa i-pop endaweni yakho yamadolo
- Ukucindezela ngenkathi uzama ukuma
Izimbangela ze-ACL (Anterior Cruciate Ligament)
Noma yini edala ingcindezi enkulu emadolweni ingadabula noma ilimaze i-ACL yakho. Ngokuvamile kwenzeka lapho idolo lakho linyakaza noma lisonteka ngaphezu kokujwayelekile. Izimbangela zayo eziyinhloko zihlanganisa:
- Phakamisa izinsimbe ezisindayo
- Ukulimala kwezemidlalo
- Izingozi zemoto
- Falls
- Ibhola
- Ukuvocavoca
Ukuxilongwa Kwezinyembezi ze-ACL
Uchwepheshe wamathambo uzohlonza izinyembezi ze-ACl ngokuhlola umzimba. Ekuqaleni uzokubuza ngezimpawu zakho futhi ahlole idolo lakho eduze. Odokotela bangase banyakaze futhi banyakaze ngomlenze wakho. Lokhu kukwenza uzizwe ungakhululekile futhi ubuze ukuthi yikuphi ukunyakaza komzimba okwenza ulimele. Uma ukuhlolwa komzimba kwenziwa, bangase batuse ukuhlolwa okulandelayo.
- I-X-rays ye-Joint
- CT scan
- I-MRI
Izinketho ku-ACL Treatment
Ukwelashwa kwe-ACL kuncike ebangeni lakho le-ACL izinyembezi kanye nokulimala okwenzeka ngaphakathi kwamadolo akho. Nakuba, indlela yokuqala yokwelapha ye-ACL iwukugwema ukwenza imidlalo futhi ungazifaki emisebenzini engokwenyama engabangela ingcindezi emadolweni akho. Uma uthola izimpawu ze-ACL izinyembezi, zama ukulandela indlela ye-RICE ngokushesha nje lapho ubona ubuhlungu emadolweni.
- Ukuphumula: Zama ukugwema imisebenzi efaka ingcindezi emadolweni futhi ungasebenzisi ngokweqile noma ukunyakaza ngokweqile ngenkathi iphulukisa.
- Ice: Gcoba i-compress ebandayo namaphakethe eqhwa asongwe ngendwangu kakotini emadolweni akho okungenani imizuzu eyi-15 bese uzilolongela izinsuku ezimbalwa.
- Ukucindezela: Ungakwazi futhi ukubopha idolo lakho ngebhandeshi elinwebekayo elingakusiza ukwehlisa ukuvuvukala.
- Elevation: Phakamisa idolo nomlenze wakho phezulu ngaphezu kwezinga lenhliziyo yakho kaningi ngangokunokwenzeka.
Ukwelashwa Okungahlinzeki
Izinketho zokwelapha zinikezwa ngesisekelo sesimo somuntu, ukuhlolwa, izimpawu kanye nohlobo lokulimala kwe-ligament. Kodwa-ke, ukwelashwa okungahlinzeki kuthathwa njengokufanelekile kakhulu ekulimaleni kwebanga loku-1. Kuhilela ukuqinisa imisipha, ukunganyakazi, nokwelashwa ngokomzimba.
Ukwelashwa Kokuhlinzwa kwe-ACL
Ukwelashwa okuhlinzayo kunconywa lapho i-ligament yakho ilimele ngokuphelele. Kuvame ukuphakanyiswa ngenkathi usebangeni lesi-3 lokulimala kwe-ACL. Inqubo ihilela ukulandela izinyathelo phakathi nokuhlinzwa.
- Ekuqaleni udokotela ohlinzayo wamathambo wenza izivivinyo zakho zomzimba futhi wahlola i-MRI nama-X ray.
- Ube esexoxa nawe ngezinketho zokuxhunyelelwa.
- Uma konke sekusethiwe, uzodinga ukulala phansi etafuleni lokusebenza ukuze uthole i-anesthesia emfushane. I-anesthesia ibalulekile ukuze ukwenze ngesikhathi senqubo.
- Ngemva kwalokho odokotela bamathambo benza izimbobo edolweni ukuze bafake i-arthroscope exhunywe nekhamera encane.
- Ngosizo lwe-arthroscope, udokotela ohlinzayo ubona umonakalo futhi asuse izicubu ezibangela ubuhlungu.
- Ngemva kwalokho udokotela ohlinzayo ulungisa i-graft evikelwe ngezikulufo namathuluzi okulungisa.
- Uma udokotela ohlinzayo eseqedile zonke izimbobo ziyavalwa ngemithungo.
