Túrọ́díọ̀mù jẹ́ ìṣàn ara tí ó ní ìrísí labalábá tí ó wà ní iwájú ọrùn ní ìsàlẹ̀ àpótí ohùn. Ìṣàn ara yìí ń kó ipa pàtàkì nínú ara wa láti ṣàkóso ìṣiṣẹ́ ara, láti mú kí agbára dúró, ìwọ̀n otútù ara àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ mìíràn. Àwọn àrùn tairodu méjì ló wọ́pọ̀, èyí ni hypothyroidism àti hyperthyroidism. Nínú hypothyroidism, ìṣàn ara kò ní àwọn homonu nínú ara tí ó ń dín ìṣiṣẹ́ ara rẹ kù. Nínú Hyperthyroidism, ìṣàn ara máa ń mú ọ̀pọ̀lọpọ̀ homonu jáde tí ó ń ran ara lọ́wọ́ láti yára sí i. Ní báyìí, nínú ìwé ìròyìn yìí, a ó mọ̀ nípa àwọn irú ìṣàn ara pẹ̀lú ìtọ́jú wọn. Níkẹyìn, a ó mọ̀ bóyá àwọn wọ̀nyí lè ní ipa lórí ìbímọ tàbí oyún.
Kini Hypothyroidism?
A tun mọ ọn gẹgẹbi iṣẹ tairodu kekere. O maa n ṣẹlẹ nigbati ẹṣẹ tairodu ko ba pese awọn homonu T3 ati T4 to. Awọn homonu wọnyi n ṣakoso iṣelọpọ agbara ati yori si awọn aami aisan bii ilosoke iwuwo, rirẹ, iyara ọkan ti o lọra ati ipele agbara kekere. Awọn obinrin ni o ṣeeṣe ki o ni hypothyroidism ju awọn ọkunrin lọ, ati pe o le waye nigba miiran lẹhin oyun, eyiti a mọ si postpartum thyroiditis. Hypothyroidism jẹ ipo kan ti dokita le tọju ni irọrun. Pupọ julọ awọn alaisan ni anfani lati ṣakoso ipo naa pẹlu oogun ti o yẹ pẹlu iranlọwọ ti onimọ-jinlẹ wọn.
Awọn aami aisan ti Hypothyroidism
Àwọn àmì àrùn hypothyroidism máa ń wá díẹ̀díẹ̀ bí àkókò ti ń lọ, ó sì tún sinmi lórí ẹni náà. Àwọn àmì àrùn kan tí ó wọ́pọ̀ ni:
- Iwuwo iwuwo
- O lọra oṣuwọn
- Ailera ailera
- Puffy oju
- Rirẹ
- Àkókò oṣù tí kò dọ́gba
- Awọ ati irun gbẹ
- şuga
- Imukuro
- Líle àti ìrora oríkèé
Awọn idi ti Hypothyroidism
Awọn okunfa ti o wọpọ fun hypothyroidism wa:
- Arun HashimotoÀrùn Hashimoto ló fa àrùn yìí. Nínú ipò yìí, ètò ààbò ara wa máa ń kọlu sẹ́ẹ̀lì thyroid wa láìròtẹ́lẹ̀, èyí sì máa ń mú kí homonu thyroid má pọ̀ sí i.
- Iṣẹ abẹ tairodu: Tí a bá ṣe iṣẹ́ abẹ fún ọ láti yọ apá kan tàbí gbogbo ẹ̀yà ara thyroid kúrò, èyí yóò dín ìṣẹ̀dá homonu kù tàbí kí ó dáwọ́ dúró.
- Itọju ailera Radiation: Àwọn dókítà lo ìtọ́jú yìí láti tọ́jú orí àti ọrùn àwọn àrùn jẹjẹrẹ tairodu àti àwọn àrùn míìrán akànpẹ̀lú. Pẹ̀lú àwọn ìtànṣán wọ̀nyí, ó lè ba àwọn sẹ́ẹ̀lì thyroid wa jẹ́ pátápátá, èyí tí ó lè mú kí iṣẹ́ wọn lọ́ra díẹ̀.
- Aipe Iodine: Ara eniyan nilo iye iodine to dara ninu ounjẹ rẹ lati ṣe awọn homonu thyroid. Ti o ko ba jẹ iye iodine to tọ lati inu ounjẹ rẹ, o le ja si hypothyroidism.
- Awọn oogun: Àwọn oògùn kan ni a máa ń lò láti tọ́jú àwọn àrùn ọkàn àti àwọn àrùn ọpọlọ, bíi lithium àti amiodarone, èyí tí ó lè dí iṣẹ́ thyroid lọ́wọ́.
Itọju Hypothyroidism
Awọn ọna diẹ wa lati tọju hypothyroidism:
- Rirọpo Hormone Tairodu: Èyí ni ìtọ́jú tí ó wọ́pọ̀ jùlọ tí a ń lò lójoojúmọ́ tí ó ní àwọn homonu thyroid oníṣe tí a ń pè ní levothyroxine. Àwọn oògùn wọ̀nyí ń ran lọ́wọ́ láti pààrọ̀ homonu tí ó pàdánù àti láti mú iṣẹ́ déédéé padà. Nígbà tí o bá bẹ̀rẹ̀ sí ní yíyípadà homonu thyroid, o gbọ́dọ̀ máa bá dókítà rẹ sọ̀rọ̀.
- Awọn idanwo ẹjẹ deede: Ní ìbẹ̀rẹ̀, dókítà náà dámọ̀ràn fún aláìsàn láti ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ déédéé ti homonu tí ń mú kí thyroid stimulating (TSH) ṣe. Àwọn àyẹ̀wò wọ̀nyí ń ran dókítà lọ́wọ́ láti ṣàyẹ̀wò ìwọ̀n rẹ, gẹ́gẹ́ bí èyí, wọ́n ń ṣe àtúnṣe ìwọ̀n tí ó bá yẹ.
Kini Hyperthyroidism?
Ó máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àrùn thyroid bá ń mú ọ̀pọ̀lọpọ̀ homonu thyroid jáde bíi thyroxine, T3, àti T4. Èyí máa ń mú kí iṣẹ́ ara yára sí i, ó sì lè ní ipa lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ ti ètò ara. Ó jẹ́ àìsàn thyroid tó ń ṣiṣẹ́ jù. Nínú àrùn yìí, o lè dojú kọ àníyàn, kí o má sùn dáadáa, kí o máa lú àárẹ̀ tàbí kí o máa wẹ̀wẹ̀, o sì tún lè dín ìwọ̀n ara rẹ kù láì gbìyànjú.
Awọn aami aisan ti Hyperthyroidism
Eyi ni awọn ami akọkọ ti hyperthyroidism:
- àdánù pipadanu
- Nervousness
- ṣàníyàn
- Ibinu
- Tremors
- Ooru ifamọ
- sweating
- Rirẹ
- Iṣoro ni sisun
- Ìyípo oṣù díẹ̀
Awọn idi ti hyperthyroidism
Àwọn ohun tó sábà máa ń fa àrùn yìí wà lára wọn:
- Arun Grave: Ó jẹ́ ohun tó wọ́pọ̀ jùlọ. Nínú àìsàn ara tí ó ń ṣe ara yìí, ètò ààbò ara máa ń mú àwọn èròjà ara jáde bíi àwọn immunoglobulin tí ń mú kí thyroid mókun tí wọ́n ń ṣe bíi TSH tí wọ́n sì máa ń mú kí thyroid mókun nígbà gbogbo, èyí tó máa ń mú kí thyroxine pọ̀ jù.
- Awọn Nodules Tairodu: Ní àwọn ìgbà míìrán, àwọn ìṣùpọ̀ àti àwọn nódù lè ṣẹ̀dá nínú iṣẹ́ ọwọ́ rẹ, èyí tí yóò sì yọrí sí ìṣẹ̀dá homonu púpọ̀ jù.
- Gbigba iodine giga: Jíjẹ oúnjẹ tàbí oògùn tó pọ̀ jù lè fa hyperthyroidism.
- Thyroiditis: Wíwú ti ẹṣẹ tairodu nitori àkóràn tabi iṣe autoimmune ti o tu homonu ti a fipamọ sinu ara nipasẹ ẹjẹ eyiti o yori si hyperthyroidism.
Itọju Hyperthyroidism
Awọn ọna wọnyi wa lati ṣe itọju hyperthyroidism :
- Awọn oogun lodi si tairodu: Àwọn oògùn bíi methimazole àti propylthiouracil (PTU) lè dín ìṣẹ̀dá homonu kù tàbí kí wọ́n dín iye homonu inú thyroid wa kù.
- Itọju ailera Iodine ipanilara: Nínú ìtọ́jú yìí, wọ́n lo irú iodine pàtàkì kan láti dín àwọn sẹ́ẹ̀lì thyroid kù kí ó lè dáwọ́ ṣíṣe àwọn homonu tó pọ̀ jù dúró. Àwọn ènìyàn máa ń lo iodine yìí gẹ́gẹ́ bí oògùn kan nítorí náà ó lè ní ipa lórí iṣẹ́ ọwọ́ thyroid nìkan.
- Beta Blockers: Oògùn beta kò ní ipa lórí iṣẹ́ ọwọ́ thyroid ní tààràtà, ṣùgbọ́n ó ń wúlò láti dín àwọn àmì àrùn bí ìlù kíákíá àti ìwárìrì kù. Dókítà náà ń lo beta blockers pẹ̀lú àwọn ìtọ́jú mìíràn.
- Iṣẹ abẹ tairodu: Tí aláìsàn náà kò bá lè ṣe dáadáa sí àwọn ìtọ́jú míì, àwọn oníṣẹ́ abẹ máa ń yọ gbogbo tàbí apá kékeré ti ẹ̀dọ̀fóró thyroid kúrò. iṣẹ abẹ tairodu Dókítà gbani nímọ̀ràn láti lo ìtọ́jú ìyípadà homonu tairodu láti yára gbádùn.
Iyatọ Laarin Hypothyroidism ati Hyperthyroidism
Eyi ni iyatọ akọkọ laarin hyperthyroidism ati hypothyroidism:
| Awọn ẹya ara ẹrọ | Hypothyroidism | Hyperthyroidism |
| definition | Ó má ń ṣiṣẹ́ dáadáa, ó sì ń mú ìwọ̀n homonu díẹ̀ jáde. | Ó máa ń ṣiṣẹ́ jù, ó sì máa ń mú kí iye homonu pọ̀ gan-an. |
| iṣelọpọ | Fa fifalẹ | Iyara soke |
| Awọn Ayipada iwuwo | Iwuwo iwuwo | àdánù pipadanu |
| Awọn ipele Agbara | Rirẹ | Miiwu |
| Ifamọ iwọn otutu | Ó ní ìmọ̀lára òtútù | Ó ní ìmọ̀lára ooru |
| iṣesi | Ibanujẹ | Àníyàn àti ìbínú |
| Ewu | Idinku ninu ifẹkufẹ | Alekun ninu yanilenu |
| Ohun to wopo | Arun Hashimoto | Iboji ká arun |
| Ifarahan | Ojú tó ń pọ́n, awọ ara tó gbẹ | Àwọn ojú tó ń wú, irun tó ń tàn yanran |
| Okan Rate | O lọra aimi | Yara ti o yara |
Báwo ni mo ṣe lè mọ̀ bóyá mo ní àrùn Hyperthyroidism tàbí Hypothyroidism?
Àwọn wọ̀nyí ni àwọn àrùn tairodu tí ó ní ipa òdìkejì lórí ara. Àìsàn tairodu ń mú kí iṣẹ́ ara wa pọ̀ sí i, ó sì ń fa pípadánù ìwọ̀n ara, ìlù kíákíá, àníyàn àti lílá. Àìsàn tairodu ń dín iṣẹ́ ara wa kù, ó sì ń fa àárẹ̀, ìwúwo ara, gbígbẹ awọ ara àti ìfàmọ́ra sí òtútù. Tí o bá ní irú àwọn àmì wọ̀nyí, wá dókítà ní kíákíá. Wọ́n á dámọ̀ràn fún ọ láti ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ tairodu bíi TSH, T4 àti nígbà míìrán T3 tí ó ṣe pàtàkì láti ṣàwárí àyẹ̀wò yìí àti láti bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú tó yẹ.
Báwo ni wọ́n ṣe ní ipa lórí ìbímọ àti oyún?
Tí a kò bá tọ́jú hyperthyroidism àti hypothyroidism ní àkókò, wọ́n lè ní ipa lórí ìbímọ àti oyún rẹ. Hypothyroidism lè fa àìṣedéédé oṣù, ìṣẹ́yún, ìṣòro ovulation àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ míràn. Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, hyperthyroidism lè fa àìṣedéédé homonu, ó lè da ìṣẹ́yún oṣù rú, ó sì lè mú kí ewu ìbímọ láìpéye pọ̀ sí i. Pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ dókítà, o lè gba ìtọ́jú tó yẹ, àyẹ̀wò thyroid déédéé àti oògùn fún oyún tó dára.
Nigbawo lati Wo Dokita kan?
Tí o bá ní àmì àrùn hypothyroidism tàbí hyperthyroidism tàbí tí o bá kíyèsí ìyípadà ọrùn rẹ níbi tí thyroid wà, kàn sí dókítà rẹ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Àwọn àmì àrùn bíi ìlù ọkàn kíákíá, àárẹ̀, ìyípadà ìwọ̀n ara, àníyàn àti àìní ẹ̀mí lè fi ọ́ sínú ewu gidi. Wíwá ìtọ́jú ní kùtùkùtù yóò ràn ọ́ lọ́wọ́ láti gba ìtọ́jú tó yẹ, yóò sì ràn ọ́ lọ́wọ́ láti gbádùn ara rẹ kíákíá.
ipari
Àwọn oríṣi àìsàn thyroid méjì tó wọ́pọ̀ jùlọ ni hypothyroidism àti hyperthyroidism tó ní ipa lórí ara ní ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Hypothyroidism máa ń dín iṣẹ́ ara kù ṣùgbọ́n nínú hyperthyroidism, ó máa ń mú kí wọ́n yára sí i. Àwọn àìsàn méjèèjì yìí lè ní ipa lórí agbára rẹ, ìbímọ àti ìlera gbogbogbò nígbà tí a kò bá ṣàyẹ̀wò wọn. Ṣíṣàyẹ̀wò àwọn àrùn wọ̀nyí ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn àyẹ̀wò bíi TSH, T3 àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ mìíràn lè ṣe ìrànlọ́wọ́ púpọ̀ ní wíwá irú thyroid àti gbígba ìtọ́jú tó yẹ. Pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ ìtọ́jú ìṣègùn àti àyẹ̀wò ojoojúmọ́, aláìsàn lè padà sí ìgbésí ayé rẹ̀ déédéé àti ní ìlera.
Àkíyèsí: Bulọọgi yìí wà fún ìwífúnni nìkan. Tí o bá ń nírìírí èyíkéyìí nínú àwọn àmì àrùn tí a mẹ́nu kàn lókè yìí, jọ̀wọ́ bá olùtọ́jú ìlera rẹ sọ̀rọ̀.