O le ligament cruciate i luma o se manu'a e afaina ai lou sooga tulivae. E masani ona a'afia ai tagata ta'aalo ma i latou o lo'o faia ni gaioiga mamafa fa'aletino. O le ACL o se tasi o vae o ou tulivae e fesoʻotaʻi ai lou ponaivi o le ogavae i lou ponaivi vaʻa. O se tagata masani e tasi le ACL i tulivae taitasi. O le ligament o se fausaga i le tulivae e taofi faʻatasi ai ponaivi ma fesoasoani e faʻatonutonu gaioiga faʻatasi. O le manu'a e tele lava ina tupu pe a fa'aleagaina le ligament cruciate i luma ona o se fa'alavelave. O ona fa'ailoga masani o le tiga, ta'e leo, ma fula fa'ata'amilo i le sooga tulivae. Pe a mafatia se tagata mai se manu'a ACL, e fautuaina e le foma'i tipitipi foma'i togafitiga ACL e fa'amalolo ai le tulaga o le tulivae. O togafitiga e aofia ai taotoga, vailaʻau, ma faamalositino.
Ituaiga o (ACL Anterior Cruciate Ligament) Loimata
O manu'a ACL ua fa'avasegaina i ni togi se tolu e fa'apea:
- Vasega I: O lenei manu'a na fa'aloaloa ai lau ACL ma fa'aleagaina ai ae peita'i, o lo'o i ai pea i le vaega e tasi o lo'o pipii fa'atasi ai ou ponaivi tulivae.
- Vasega II: O le manu'a na fa'alia tele ai lau ACL, o lea ua fa'aleagaina se vaega ma matala.
- Vasega III: O lenei manu'a e aofia ai le masae atoatoa o lau ACL i ni vaega se lua.
Fa'ailoga ole ACL Tear
O faʻamaoniga muamua o le ACL togafitiga e aofia ai:
- Faʻafitauli
- tiga
- Vaivai
- Sogi
- Faigata a o feoai
- O'o i se pop i lou sooga tulivae
- Oomi ao taumafai e tu
Mafuaaga o le ACL (Anterior Cruciate Ligament)
So'o se mea e fa'atupu ai le mamafa tele i lou tulivae e mafai ona masae pe fa'aleagaina lau ACL. E masani ona tupu pe a gaioi lou tulivae pe mimilo sili atu nai lo le masani. O mafuaʻaga autu e aofia ai:
- Taʻalo mamafa
- Taʻaloga Taʻaloga
- Faalavelave tau taavale
- Falls
- lakapi
- faʻamālosi tino
Su'esu'ega Mo ACL Loimata
O se tagata poto faapitoa i ponaivi o le a su'esu'eina se gase ACl e ala i le faia o su'ega faaletino. I le taimi muamua o le a ia fesili atu ia te oe e uiga i ou auga ma siaki lelei lou tulivae. E ono faia e foma'i ni gaioiga ma gaioiga i lou vae. O nei mea e te lagona ai le le fiafia ma fesili pe o le a le gaioiga faaletino e te tiga ai. A mae'a loa su'esu'ega fa'aletino, e mafai ona latou fautuaina mai su'ega nei.
- X- Ave o le Soofaatasi
- CT scan
- MRI
Filifiliga i Togafitiga ACL
O le togafitiga o le ACL e fa'alagolago i lau togi ACL ma le fa'aleagaina i totonu o lou sooga tulivae. E ui lava, o le auala muamua o togafitiga o le ACL o le aloese mai le faia o taʻaloga ma aua le faʻaogaina i gaioiga faʻaletino e mafai ona faʻamalosia ai lou tulivae. Afai e te maua ni fa'ailoga o le ma'imata o le ACL, taumafai e mulimuli i le metotia RICE i le taimi lava e te iloa ai le tiga i le sooga tulivae.
- Malologa: Taumafai e aloese mai gaioiga e faʻamalosi ai le tulivae ma aua le faʻaogaina pe faʻafefe aʻo faʻamalolo.
- aisa: Tu'u se komi malulu ma pusa aisa ua afifi i se ie ie i lou tulivae mo le itiiti ifo i le 15 minute ma faataitai mo ni nai aso.
- Tauvaga: E mafai foi ona e afifiina lou tulivae i se fusi e mafai ona fesoasoani ia te oe e faaitiitia ai le fula.
- Maualuluga: Fa'asa'o lou tulivae ma lou vae i luga a'e o le maualuga o lou fatu i taimi uma e te mafaia.
Togafitiga e le Toto
Togafitiga filifiliga e tuʻuina atu i luga o le faʻavae o le tulaga o le tagata, suʻega, faʻamaoniga ma le ituaiga o manuʻa o le ligament. Ae ui i lea, o togafitiga e le o se taotoga e manatu e sili ona talafeagai mo manua o le vasega 1. E aofia ai le faʻamalosi, le faʻaogaina, ma togafitiga faʻaletino.
Togafitiga a le ACL
E fautuaina le taotoga pe a matua faaleagaina lou ligament. E masani ona fautuaina a'o i le vasega 3 manu'a ACL. O le fa'agasologa e aofia ai le mulimulitaia o laasaga i le taimi o taotoga.
- I le taimi muamua na faia ai e le foma'i tipitipi au su'ega fa'aletino ma su'esu'eina le MRI ma le X-ray.
- Ona ia fa'atalanoaina lea o filifiliga fa'apipi'i ia te oe.
- A uma loa ona fa'atulaga mea uma, e mana'omia lou ta'oto i luga o le laulau ta'oto mo le fa'ama'i puupuu. E taua tele le fa'ama'i e fai ai oe i le taimi o le fa'agasologa.
- A mae'a lena, e faia e foma'i tipitipi fa'ama'i tui fa'ata'amilo i tulivae mo le fa'aofiina o le arthroscope fa'apipi'i i se tama'i meapueata.
- Faatasi ai ma le fesoasoani a le arthroscope, e iloa ai e le fomai tipitipi mea leaga ma aveese le aano o loʻo mafua ai le tiga.
- A maeʻa lena, e faʻapipiʻi e le fomaʻi tipitipi le sulu faʻamau i faʻamau ma masini faʻapipiʻi.
- A uma loa le fomai tipitipi e tapunia uma vaevaega e ala i su'i.
