Chithandizo cha Pericarditis

Pericarditis ndi mtundu wachilendo wa matenda omwe nthawi zambiri amayamba kuchitika mu pericardium wosanjikiza wa mtima. Mitundu yosiyanasiyana ya chithandizo cha pericarditis imatha kuthana ndi vutoli. Chigawochi chimakhala ndi udindo wosunga mtima mkati mwa khoma la pachifuwa ndikuthandizira kuti mtima ugwire ntchito. Lili ndi madzi pang’ono omwe amathandiza kupewa kugundana mtima ukagunda. 

Pamene pericardium itenthedwa, imasonyeza zizindikiro monga kupweteka pachifuwa, kutentha thupi, kupweteka kwa msana, chifuwa chowuma, kupuma movutikira, ndi zina zotero. Zomwe zimayambitsa kukula kwa pericarditis sizidziwika, komabe akatswiri azachipatala amalingalira kuti matenda opatsirana ndi mavairasi amachititsa vutoli. Nthawi zambiri matendawa amadzichiritsa okha ndipo amatha pakadutsa miyezi itatu, koma nthawi zambiri amawononga kwambiri mtima wa munthu. 

Zifukwa za Pericarditis

Pafupifupi 90% ya milandu chifukwa chenicheni cha pericarditis sichidziwika, malinga ndi akatswiri azachipatala pano pakhala zifukwa zina zomwe zimayambitsa matendawa zomwe zatchulidwa pansipa:

• matenda a mafangasi
• Chifuwa chachikulu
• Vuto la m'mimba
• Kutupa chifukwa cha tiziromboti 
• Matenda a autoimmune
• nyamakazi
• Scleroderma
• Kuvulala pachifuwa kapena pafupi
• Kulephera kwa impso 
• Matenda achibadwa
• Mitundu ina ya mankhwala yomwe imakhudza chitetezo cha mthupi

Zizindikiro za Pericarditis

Mkhalidwe wa pericarditis umadziwika ndi zizindikiro zake, zomwe ndi izi:

• Kutupa kwa mapazi, miyendo, ndi akakolo
• Nkhawa ndi Chizungulire
• Kukwiya 
• Kutupa m'mimba 
• Kulephera kupuma
• Chifuwa chouma
• malungo
• Ululu wammbuyo, kuphatikizapo khosi ndi phewa
• Kumva vuto pamene mukupuma poyenda ndi kupuma
• Kupweteka pachifuwa
• Kubaya 
• Kuthamanga kwa mtima kwachilendo

Mitundu ya Pericarditis

• Acute Pericarditis: Acute pericarditis ndi chikhalidwe chomwe thumba lodzaza madzimadzi mozungulira mtima limayambitsa matenda. Izi zitha kuchitika chifukwa cha kutupa, khansakapena opaleshoni ya mtima. Pakali pano, sikulingaliridwa kukhala vuto lalikulu chotero. Komabe, zingayambitse kupweteka pang'ono kapena pang'ono pachifuwa choncho, munthu sayenera kunyalanyaza zizindikirozo ndipo nthawi yomweyo apite kuchipatala. 
• Matenda a Pericarditis: Ndi pericarditis yosowa yomwe imayamba pamene minofu yofanana ndi chilonda (fibrous) imapanga pamtundu wonse wa pericardium. Izi zimabweretsa kulephera kwa mtima ndipo zimayambitsa zizindikiro monga kupuma movutikira, kutsokomola, ndi chizungulire.
• Constrictive Pericarditis: Ndi vuto lalikulu la pericarditis pomwe gawo lotupa la pericardium limalimba, limayamba kupanga zipsera, kukhuthala, ndikumamatirana. Izi zimachitika makamaka pambuyo pa magawo angapo a pachimake pericarditis. Kupuma kwamavuto, kufooka kwa minofu, ndi kusowa chilakolako ndi zizindikiro zofala za matendawa.
• Matenda a Pericarditis: Pericarditis imachitika chifukwa cha matenda a virus, mabakiteriya, mafangasi, ndi matenda a parasitic. Kumbuyo, khosi, kupweteka kwa mapewa, kuphatikizapo chifuwa, ndi zizindikiro za mtundu uwu wa pericarditis. 
• Idiopathic Pericarditis: Malinga ndi kafukufuku wotsimikiziridwa chifukwa choyambitsa idiopathic pericarditis sichidziwika. Komabe, kugunda kwa mtima kosakhazikika, chifuwa, kutentha thupi, ndi kupweteka pachifuwa ndizizindikiro za kukhala ndi idiopathic pericarditis. 
• Traumatic Pericarditis: Izi pericarditis zimachitika mu mtima chifukwa cha ngozi zomwe zinayambitsa kuvulala pamtima kapena pafupi ndi chifuwa.  
• Uremic pericarditis: Uremia imayamba pamene impso imakhudzidwa kwambiri pazifukwa zilizonse. Zitha kuchitikanso ngati kulephera kwa impso.  
• Matenda a Pericarditis: Zimachitika pamene maselo opanda thanzi kapena khansa amayamba kukula m'thupi. Ndi vuto lalikulu lomwe lingayambitse zizindikiro zingapo monga kutupa, kusokonezeka, kupweteka pachifuwa, kutuluka m'mimba, ndi zina zotero. 

Kuzindikira kwa Pericarditis

Kuti azindikire matenda a mtima wa pericarditis, dokotala akuwonetsa mayeso ena. Izi ndi izi: 

• Kuyezetsa Magazi: Kupyolera mu kuyezetsa magazi, dokotala amazindikira zizindikiro ndi zizindikiro, kuphatikizapo kutupa ndi matenda pamtima. 
• Electrocardiogram (ECG):  Ndi mayeso opanda ululu omwe amayesa zizindikiro zamagetsi pamtima ndikupereka zotsatira zofulumira kapena malipoti. Zimenezi zikusonyeza mmene mtima ukugunda, kaya ndi wabwinobwino kapena wachilendo. 
• X-ray pachifuwa:  Kupyolera mu kupanga X-ray, madokotala amadziŵa kukula ndi mawonekedwe a mtima. Zimatha kuzindikira bwino ngati mtima wakula.
• Echocardiogram:  Kuyeza kwa echocardiogram kumathandiza dokotala kumvetsetsa momwe mtima umapopa magazi. Imathanso kuzindikira ngati mtundu uliwonse wamadzimadzi opatsirana akuchulukana m'minyewa yamtima kudzera m'mafunde. 
• Cardiac Computerized Tomography CT scan:  Cardiac CT scans amagwiritsa ntchito X-ray kupanga zithunzi za mtima. Mayesowa akulimbikitsidwa kuti azindikire kukhuthala kwa mtima komwe kungakhale chizindikiro cha constrictive pericarditis. 
• Cardiac Magnetic Resonance Imaging MRI:  Mayesowa amaphatikiza mafunde a wailesi ndi maginito kuti adziwe zambiri kapena zithunzi za mtima. Kuyezetsa kumeneku kungathe kupereka bwinobwino zizindikiro za kutupa, kukhuthala, kusokonekera kwa minofu, ndi minofu yopyapyala yozungulira mtima.  

Chithandizo cha Pericarditis 

Njira yamankhwala ya dokotala imadalira zinthu monga mtundu wa zizindikiro zomwe wakhala akukumana nazo komanso zomwe zimayambitsa matenda, kuphatikizapo magawo a pericarditis. Komabe, njira zochiritsira za pericarditis zimatchulidwa pansipa: 

Mankhwala

• Chotsitsa Pain: Ngati mukukumana ndi ululu chifukwa cha pericarditis, akhoza kuchiritsidwa pogwiritsa ntchito mankhwala osokoneza bongo, mankhwalawa ndi aspirin, ibuprofen, Motrin IB, Advil, ndi zina zotero. 
• Colchicine (Colcrys, Mitigare, ena): Mankhwalawa amachepetsa matenda m'thupi. Komabe, munthu sayenera kumwa colchicine ngati ali ndi vuto la chiwindi kapena impso ndipo ayenera kudziwitsa dokotala wawo za mbiri yakale yachipatala ndi mankhwala omwe adapatsidwa. 
• Corticosteroids: Awa ndi mankhwala othandiza omwe amatha kulimbana ndi matenda a pericarditis pamtima. Ngati wodwala akukumana ndi zizindikiro za pericarditis mosalekeza, ndiye kuti madokotala atha kupereka mankhwala kuti achepetse zizindikiro ndi zizindikiro zake. 
• Immunosuppressant: Mankhwalawa akhoza kuperekedwa pamene nyamakazi ya nyamakazi imayambitsa pericarditis. Mankhwala operekedwa kwa wodwalayo kuti achepetse chitetezo chamthupi kuti achepetse kutupa komwe kumapanga.
• Ma immunomodulators: Mankhwalawa amasintha machitidwe a chitetezo chamthupi kuti athandizire ndikuwongolera kutupa. Ngati pericarditis imayamba chifukwa cha matenda a bakiteriya, ndiye kuti mankhwalawa amaphatikizanso maantibayotiki.

Njira Yopangira Opaleshoni Yochizira Pericarditis

Ngati pericarditis imayambitsa madzi ochulukirapo pamtima, ndiye kuti chithandizo cha opaleshoni chimasankhidwa kukhetsa madzi opatsirana:

• Pa opaleshoniyi, singano yosabala kapena chubu chaching'ono chotchedwa catheter chimagwiritsidwa ntchito kutulutsa madzi ochulukirapo omwe amapezeka mu pericardium wosanjikiza wa mtima. Kuchotsa opaleshoniyi kwamadzimadzi kumatchedwanso pericardiectomy. 

Kusintha Kwa Moyo Kuti Muchiritse Pericarditis 

Zotsatirazi ndikusintha kwa moyo komwe kungathandize kuchiza matenda a pericarditis:

• Kuchita zinthu mosamala komanso kukhala ndi thanzi labwino m'moyo watsiku ndi tsiku.
• Kupuma koyenera komanso kuwongolera kupsinjika.
• Pewani zakudya zomwe zimakupangitsani kuti musakhale bwino.
• Kukhala ndi mankhwala munthawi yake ndikuchita kusinkhasinkha.