त्वचेच्या समस्या दुर्मिळ आहेत आणि त्या कोणत्याही वयोगटातील लोकांना प्रभावित करतात. या समस्या प्रामुख्याने तेव्हा उद्भवतात जेव्हा ऊतींमध्ये (टिश्यू) विकृती येते आणि त्यामुळे पुरुष व स्त्रियांमध्ये त्वचेचा कर्करोग होऊ शकतो. त्या हानिकारक बनतात आणि त्यामुळे व्रण (अल्सर), लाल चट्टे इत्यादी होऊ शकतात. पुरुष आणि स्त्रियांसाठी या समस्यांवर उपचार करणे आवश्यक आहे. क्रायोसर्जरी उपचार हा त्यावरचा सर्वोत्तम प्रभावी उपाय आहे. ही एक शस्त्रक्रिया आहे, जी प्रामुख्याने त्वचेतील असामान्य ऊती नष्ट करण्यासाठी किंवा गोठवण्यासाठी वापरली जाते. ही शस्त्रक्रिया कापसाच्या बोळ्याने किंवा क्रायोप्रोब उपकरणाद्वारे केली जाऊ शकते. ही एक बाह्यरुग्ण प्रक्रिया आहे आणि त्वचारोगतज्ञ, इंटरव्हेंशनल रेडिओलॉजिस्ट आणि विशेषज्ञ जीपी (जनरल प्रॅक्टिशनर) यांच्याद्वारे केली जाऊ शकते. खालील रुग्णांसाठी देखील ही शस्त्रक्रिया सुचवली जाते: कर्करोग समस्या. त्याचे दुसरे नाव क्रायोथेरपी किंवा क्रायोएब्लेशन आहे.
क्रायोथेरपीचे प्रकार
ही शस्त्रक्रिया दोन प्रकारची आहे. त्या खालीलप्रमाणे आहेत:
- अंतर्गत क्रायोथेरपी: या शस्त्रक्रियेसाठी डॉक्टरांना क्रायोप्रोब उपकरण आणि काही इमेजिंग चाचण्यांची आवश्यकता असते. ही शस्त्रक्रिया प्रामुख्याने कोणत्याही प्रकारच्या कर्करोगाने ग्रस्त असलेल्या लोकांसाठी सुचवली जाते.
- बाह्य क्रायोथेरपी: हे कापसाच्या बोळ्याने किंवा स्प्रे उपकरणाद्वारे केले जाऊ शकते. ही शस्त्रक्रिया रुग्णांमधील त्वचेच्या समस्यांवर उपचार करण्यासाठी वापरली जाते.
क्रायोसर्जरी शस्त्रक्रियेचे फायदे
या शस्त्रक्रियेचे अनेक फायदे आहेत. त्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
- ही एक सुरक्षित आणि प्रभावी प्रक्रिया आहे, ज्यामुळे इतर पारंपरिक पद्धतींच्या तुलनेत सहसा कमी व्रण राहतात.
- या पद्धतीमध्ये मोठ्या शस्त्रक्रियेची आवश्यकता नसते आणि पुरुष व महिला रुग्णांमध्ये लवकर बरे होण्याची सोय होते.
- ते असामान्य उती नष्ट करते किंवा काढून टाकते आणि व्यक्तीच्या जीवनाची गुणवत्ता सुधारते.
जोखीम आणि गुंतागुंत
या शस्त्रक्रियेतील गुंतागुंत पुढीलप्रमाणे आहेत:
- रक्तस्त्राव आणि संसर्ग
- त्वचा नेक्रोसिस
- रंगद्रव्याच्या समस्या किंवा त्वचेचा रंग नाहीसा होणे
- हाडांचे नुकसान
- त्वचा विरघळली
- नस किंवा जवळच्या रक्तवाहिन्यांचे नुकसान
- त्वचा फोड
- घाबरणे
- ऊतींमधील दोष
- यकृत नुकसान
क्रायोसर्जरी उपचाराची प्रक्रिया
प्रक्रिया करण्यापूर्वी
शस्त्रक्रियेपूर्वी खालील गोष्टींची अपेक्षा केली जाऊ शकते:
- एखादी व्यक्ती आरोग्य केंद्राला भेट देते आणि शस्त्रक्रियेपूर्वी तिला अर्ज भरण्याचा सल्ला दिला जातो.
- आरोग्य सेवा प्रदाता त्वचेच्या आणि कर्करोगाच्या समस्यांशी संबंधित चिन्हे आणि लक्षणे तपासण्यासाठी वैद्यकीय इतिहासाचे पुनरावलोकन करतात आणि शारीरिक तपासणी करतात.
- रक्त गोठण्याची प्रक्रिया आणि मूत्रपिंडाचे योग्य कार्य तपासण्यासाठी रक्त चाचणी केली जाईल.
- ट्यूमरचे स्थान ओळखण्यासाठी काही इमेजिंग चाचण्या केल्या जातात. यामुळे डॉक्टरांना क्रायोप्रोब उपकरण सहजपणे घालण्यास मदत होते.
- क्रायोसर्जरी हा योग्य उपचार आहे की नाही हे तपासण्यासाठी आरोग्य विभागात बायोप्सी केली जाते.
शस्त्रक्रियेपूर्वी व्यक्तीने काही विशिष्ट सूचनांचे पालन करणे आवश्यक आहे. यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
- ऍस्पिरिन, आयबुप्रोफेन इत्यादी औषधे घेणे टाळा.
- काही तास काहीही खाऊ किंवा पिऊ नका.
- धूम्रपान आणि मद्यपान सोडा.
- घट्ट कपडे घालणे टाळा.
- दागिने आणि इतर आवश्यक वस्तू काढून घ्या.
प्रक्रियेदरम्यान
वैद्यकीय केंद्रामध्ये खालील गोष्टी घडू शकतात. त्या पुढीलप्रमाणे आहेत:
- आरोग्य विभागात रुग्णाला सर्वसाधारण किंवा स्थानिक भूल दिली जाईल. स्नायू शिथिल करण्यासाठी त्याला/तिला शामक औषधही दिले जाऊ शकते.
- आरोग्य सेवा प्रदाता लक्ष्यित असामान्य पेशींवर अत्यंत थंड तापमान लागू करण्यासाठी स्प्रे उपकरण किंवा कापसाच्या बोळ्याचा वापर करतो. ही प्रक्रिया बाह्य क्रायोसर्जरीसाठी शिफारस केली जाते.
- सर्जन त्वचेवर एक लहान छेद करून असामान्य ऊती गोठवण्यासाठी क्रायोप्रोब उपकरण आत घालतो. अंतर्गत क्रायोसर्जरीसाठी हे आवश्यक आहे.
- शस्त्रक्रियेची जखम सर्जिकल स्टेपल्स किंवा टाके घालून बंद केली जाते. जखमेला संसर्गापासून वाचवण्यासाठी त्यावर पट्टी देखील बांधली जाऊ शकते.
प्रक्रियेनंतर
शस्त्रक्रियेनंतर रुग्ण काही दिवस आरोग्य विभागात राहील आणि मग घरी जाईल. त्यानंतर, त्याला किंवा तिला काही नियम व अटींचे पालन करणे आवश्यक आहे. यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
- काही आठवड्यांसाठी कष्टाची कामे आणि जड वस्तू उचलण्यास मनाई करावी.
- शस्त्रक्रियेनंतर शस्त्रक्रियेची जागा स्वच्छ आणि कोरडी असणे आवश्यक आहे.
- वेदना कमी करणारे औषध पाण्याच्या लहान घोट्यासोबत घेतले जाईल.
- सर्वांगीण आरोग्यासाठी व्यक्तीने योग्य पौष्टिक आहार घ्यावा आणि भरपूर पाणी प्यावे.
एखाद्या व्यक्तीला खालील आरोग्य समस्या जाणवल्यास, त्यांनी ताबडतोब संबंधित डॉक्टरांशी संपर्क साधावा. त्या समस्या खालीलप्रमाणे आहेत:
- ताप किंवा थंडी
- त्वचेवर लालसरपणा, कोरडेपणा किंवा खाज येणे
- अनियमित हृदयाचा ठोका
- जवळच्या रक्तवाहिन्यांना झालेली इजा
या शस्त्रक्रियेद्वारे कोणत्या आजारांवर उपचार करता येतात?
आरोग्य सेवा प्रदाता काही विशिष्ट आरोग्य समस्यांवर उपचारासाठी या शस्त्रक्रियेची शिफारस करतात. त्या खालीलप्रमाणे आहेत:
- रेटिनोब्लास्टोमा
- हाडांची कर्करोग
- गर्भाशयाच्या ग्रीवेचा कर्करोग
- त्वचेचे टॅग
- गडद स्पॉट्स
- मस्सा
- स्क्वॅमस सेल कार्सिनोमा
- बेसल सेल कार्सिनोमा
- पुर: स्थ कर्करोग
- फुफ्फुसांचा कर्करोग
- लिव्हर कॅन्सर
