लिंग विसंगतीचा (जेंडर डिस्फोरिया) परिणाम पुरुष आणि स्त्रिया दोघांच्याही जीवनावर होतो. हे तेव्हा घडते जेव्हा एखाद्या व्यक्तीची सर्वसाधारण ओळख आणि तिचे शारीरिक स्वरूप यात ताळमेळ नसतो. यामुळे भावनिक त्रास, चिंता, नैराश्य इत्यादी समस्या निर्माण होतात. या आरोग्य स्थितीमुळे लोकांना एकटेपणा जाणवू शकतो किंवा छळाचा अनुभव येऊ शकतो. यावरील सर्वात सामान्य उपचार म्हणजे फेशियल फेमिनायझेशन सर्जरी (FFS). यामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याचे स्वरूप बदलले जाते, ज्यामध्ये गालांना आकार देणे, नाकाला नवीन आकार देणे इत्यादी अनेक प्रक्रियांचा समावेश असतो.
फेशियल फेमिनायझेशनचा उद्देश तुमच्या चेहऱ्याच्या वैशिष्ट्यांना नवीन आकार देऊन तुम्हाला अधिक स्त्रीसारखे बनवणे हा आहे. ज्या व्यक्तींमध्ये लिंग निश्चितीसाठी हार्मोन थेरपी अपुरी ठरते, त्यांच्यासाठी ही शस्त्रक्रिया उपयुक्त ठरते. या शस्त्रक्रियेमध्ये एक किंवा अनेक प्रक्रियांचा समावेश असू शकतो. शारीरिक रूप सुधारण्यासाठी ही शस्त्रक्रिया चेहरा, मान आणि डोक्यावर केली जाऊ शकते.
चेहऱ्याला स्त्रीत्व देणारी शस्त्रक्रिया महत्त्वाची का आहे?
या प्रक्रियेचे महत्त्व पुढीलप्रमाणे आहे:
- लोकांना त्यांच्या लैंगिक अभिव्यक्तीबद्दल आत्मविश्वास आणि सुरक्षितता वाटेल.
- त्यामुळे चिंता आणि नैराश्य कमी होते, ज्यामुळे मानसिक आरोग्य तसेच जीवनाची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत होते.
- यामुळे ज्या रुग्णांनी आपले लिंग निश्चित केले आहे, त्यांचा आत्मविश्वास वाढतो आणि अवघड सामाजिक संवाद कमी होतात.
चेहऱ्याच्या स्त्रीकरण शस्त्रक्रियेसाठी पात्रता
FFS सर्वांसाठी लागू होऊ नये. रुग्णाने या शस्त्रक्रियेसाठीचे निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे. ते खालीलप्रमाणे आहेत:
- चांगले शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य.
- वय किमान १८ वर्षे असावे.
- रक्त गोठणे, रक्तस्रावाचे विकार इत्यादी असलेल्या रुग्णांना.
- तुमच्या आरोग्यासाठी रक्तपेशींची संख्या, एन्झाइम्स, रक्तातील साखर, इलेक्ट्रोलाइट्स आणि लिपिड प्रोफाइल सामान्य असणे आवश्यक आहे.
- मद्य, तंबाखू आणि इतर अवैध मादक पदार्थांचे सेवन टाळा.
चेहऱ्याच्या स्त्रीकरणाचे धोके
एफएफएस (FFS) सुरक्षित मानली जाते, परंतु इतर शस्त्रक्रियांप्रमाणेच यातही अनेक धोके आहेत. त्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
- घाबरणे
- चेहऱ्याच्या मज्जातंतूला झालेली इजा
- चेहर्यावरील विषमता
- रक्त गोठणे
- अति रक्तस्त्राव
- सेरोमा
- संक्रमण
- फ्रॅक्चर
- घाव कमी होणे
- त्वचेची संवेदनशीलता
- एडेमा (द्रव साचणे) आणि सूज
- केस गळणे
- थकवा
चेहऱ्याच्या स्त्रीकरण शस्त्रक्रियेची प्रक्रिया
प्रक्रिया खालीलप्रमाणे:
प्रक्रिया करण्यापूर्वी
- शस्त्रक्रियेची प्रक्रिया सुरू करण्यापूर्वी वैद्यकीय डॉक्टरांना भेटणे महत्त्वाचे आहे. या शस्त्रक्रियेसाठी डॉक्टर बोर्ड प्रमाणित आणि अनुभवी असतील याची खात्री करा.
- प्रत्येक व्यक्तीच्या चेहऱ्याची रचना अद्वितीय असते. तुम्ही तुमची उद्दिष्ट्ये आणि अपेक्षा तुमच्या डॉक्टरांशी चर्चा करू शकता. त्यानंतर, तुमची उद्दिष्ट्ये पूर्ण करण्यासाठी तुम्हाला योग्य उपचार पद्धती सुचवल्या जातील.
- शस्त्रक्रियेदरम्यान एक प्रकारची भूल दिली जाईल. शस्त्रक्रियेनंतर आवश्यक असलेल्या पुढील देखभालीबद्दल तुम्ही तुमच्या डॉक्टरांशी सल्लामसलत करू शकता.
- शस्त्रक्रियेची तयारी करण्यापूर्वी, तुम्ही तुमच्या आरोग्य पथकाने दिलेल्या सूचनांचे पालन केले पाहिजे. रुग्णाला औषधे घेताना काही बदल करणे आवश्यक असते. निकोटीनयुक्त पदार्थांचे सेवन थांबवणे महत्त्वाचे आहे, कारण ते आरोग्यासाठी हानिकारक असू शकतात आणि शस्त्रक्रियेदरम्यान समस्या निर्माण करू शकतात. यामध्ये तंबाखू, सिगारेट इत्यादींचा समावेश असू शकतो.
- शस्त्रक्रियेपूर्वी सीटी स्कॅनची आवश्यकता भासू शकते, जे शस्त्रक्रियेच्या नियोजनासाठी उपयुक्त ठरू शकते. चेहऱ्याच्या रचनेबद्दलची सविस्तर माहिती तुमच्या सर्जनला दिली जाईल. शस्त्रक्रियेदरम्यान तुमच्या आरोग्यसेवा पथकातील एक सदस्य तुमच्या चेहऱ्याची छायाचित्रे घेईल.
प्रक्रियेदरम्यान
FFS मध्ये अनेक प्रक्रियांचा समावेश आहे, त्या खालीलप्रमाणे आहेत:
- डोळे आणि पापण्यांमधील बदल: पापण्यांच्या अतिरिक्त ऊती कापल्या जाऊ शकतात, ज्यामुळे रुग्णांचे डोळे अधिक स्त्रीसुलभ दिसतात. याला ब्लेफेरोप्लास्टी असेही म्हणतात.
- नाकाची शस्त्रक्रिया: तुमच्या नाकाचा आकार आणि रुंदी कमी करण्यासाठी सर्जन तुमचे हाड आणि कूर्चा कापतात. या प्रक्रियेला रायनोप्लास्टी असे म्हणतात.
- गाल वाढवणे: तुमच्या गालांचा आकार बदलण्यासाठी सिलिकॉन इम्प्लांट्स किंवा फॅट इंजेक्शन्सचा वापर केला जातो. ही चरबी तुमच्या मांड्यांसारख्या शरीराच्या दुसऱ्या भागातून घेतली जाऊ शकते.
- हनुवटीची रुंदी कमी करणे: हनुवटीला अधिक टोकदार किंवा अंडाकृती आकार देण्यासाठी हनुवटीच्या हाडावर आडवा छेद दिला जाऊ शकतो. याला जिनिओप्लास्टी असेही म्हणतात.
- जबड्याच्या कोनातील बदल: तोंडात छेद घेऊन खालच्या जबड्यातील हाडांचे बाहेरील थर काढले जातात. यामुळे जबड्याचा आकार आणि कोन कमी होतो आणि रुग्णांच्या शरीरावर कोणतीही दिसणारी खूण राहत नाही.
- कपाळाचे कंटूरिंग: तुमच्या भुवईच्या वरच्या हाडाचा काही भाग काढून त्याचा आकार कमी केला जातो आणि नंतर तुमच्या चेहऱ्याला अधिक गुळगुळीत स्वरूप देण्यासाठी त्याला नवीन आकार दिला जातो.
- ओठांमधील बदल: सर्जन तुमच्या नाकपुड्या आणि वरच्या ओठाच्या मध्ये एक लहान छेद करू शकतात. तुमचे ओठ अधिक भरदार दिसण्यासाठी ते फॅट इंजेक्शन्सदेखील देऊ शकतात.
- केसांची रेषा खाली आणणे: यामध्ये तुमच्या कपाळावरील त्वचेचा एक भाग काढून केसांच्या रेषेवर एक लहान छेद घेतला जातो. यामुळे केसांची मुळे निरोगी होतात, ज्यामुळे केस वाढण्यास मदत होते.
- केस प्रत्यारोपण: सर्जन तुमच्या डोक्याच्या मागच्या आणि बाजूच्या भागातून केसांची मुळे काढून घेतात. त्यानंतर, ती डोक्यावरील टक्कल पडलेल्या भागांवर आणि कपाळाच्या दोन्ही बाजूंना लावली जातात.
- अॅडम्स अॅपलचा आकार कमी करणे: या प्रक्रियेत, सर्जन हनुवटीखाली एक लहान छेद करून तुमच्या मानेतील काही कूर्चा काढून टाकतात. ही प्रक्रिया 'ट्रॅकिअल शेव्ह' म्हणून ओळखली जाते.
प्रक्रियेनंतर
- रुग्णांना त्यांच्या चेहऱ्यावर वेदना, सूज आणि लालसरपणा जाणवू शकतो, जे त्यांना सर्वात जास्त जाणवते. शस्त्रक्रियेनंतर तुम्ही तुमच्या वैद्यकीय पथकाने दिलेल्या सूचनांचे पालन करू शकता.
- एफएफएस (FFS) असलेल्या रुग्णांसाठी एक महिना विश्रांती घेणे आणि बरे होणे महत्त्वाचे आहे. ते त्यांच्या डॉक्टरांचा सल्ला घेऊ शकतात आणि शारीरिक हालचालींबद्दल प्रश्न विचारू शकतात.
- चेहऱ्यावरील टाके आणि सूज असल्यामुळे अन्न सहजपणे चावू किंवा गिळू नये. पोषक तत्वांच्या गरजांसाठी तुम्ही आहारतज्ञांचा सल्ला घ्यावा, कारण लवकर बरे होण्यासाठी निरोगी आहार सर्वात महत्त्वाचा आहे.
- जर तुम्हाला शारीरिक, सामाजिक आणि भावनिक बदलांशी जुळवून घ्यायचे असेल, तर लिंग-पुष्टीकरण उपचारांमध्ये तज्ञ असलेल्या तुमच्या आरोग्य व्यावसायिकाचा सल्ला घ्या. ते तुमच्या बरे होण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान तुम्हाला आधार देऊ शकतात किंवा तुमच्यासोबत काम करू शकतात.
