हाडांचा कर्करोग हा एक कर्करोगाचा प्रकार हे शरीरातील कोणत्याही हाडात होऊ शकते. तथापि, याचा परिणाम बहुतेकदा हात, पाय आणि श्रोणीच्या हाडांसारख्या लांब हाडांवर होतो. कर्करोग हा आजार हाडांमध्येच तयार होऊ लागतो आणि अनेकदा शरीराच्या इतर भागांमध्ये पसरतो. जेव्हा हाडांच्या ऊतींमध्ये असामान्य पेशी वाढू लागतात, तेव्हा याची वाढ सुरू होते. पेशींच्या या असंतुलित वाढीमुळे हाड कमकुवत होऊ शकते आणि वेदना, सूज, फ्रॅक्चर, थकवा इत्यादी त्रास होऊ शकतात. तसेच, शरीराची कार्यक्षमता कमी होते. असह्य वेदना, गाठी आणि अनेकदा हाडांच्या सामान्य रचनेत होणाऱ्या बदलांवरून या आजाराचे निदान होते. तथापि, या स्थितीवर प्रभावीपणे नियंत्रण मिळवण्यासाठी हाडांच्या कर्करोगाचे लवकर निदान आणि उपचार करणे अत्यावश्यक आहे.

हाडांचा कर्करोग किती प्रमाणात आढळतो आणि त्याचे प्रकार कोणते आहेत?

हाडांचा कर्करोग हा एक दुर्मिळ आजार आहे, जो एकूण कर्करोगांपैकी १% पेक्षा कमी प्रमाणात आढळतो. तो कोणत्याही वयात होऊ शकतो आणि लहान मुलांमध्ये व प्रौढांमध्ये अधिक सामान्यपणे आढळतो. हाडांच्या कर्करोगाचे वर्गीकरण, तो शरीराच्या कोणत्या भागात होतो यासह, त्याच्या स्थानानुसार विविध प्रकारांमध्ये केले जाते.

ऑस्टिओसारकोमा: या प्रकारचा कर्करोग सहसा पाय, हात आणि गुडघ्यांच्या आसपास होतो. तो प्रामुख्याने लहान मुलांमध्ये आणि प्रौढांमध्ये आढळतो. या प्रकारच्या कर्करोगावरील उपलब्ध उपचार म्हणजे शस्त्रक्रिया आणि केमोथेरपी.
इविंग सारकोमा: इविंग हा देखील हाडांच्या कर्करोगाचा एक प्रकार आहे जो लहान मुले आणि किशोरवयीन मुलांना होतो. तो हाडांच्या पेशींमध्ये वाढू लागतो आणि बहुतेकदा ओटीपोट, पाय आणि हातांच्या हाडांमध्ये होतो. हा कर्करोग कमी करण्यासाठी वैद्यकीय तज्ञ रेडिएशन थेरपी, केमोथेरपी आणि शस्त्रक्रियांचा अवलंब करतात.
कोंड्रोसार्कोमा: या प्रकारचा हाडांचा कर्करोग कूर्चा पेशींवर परिणाम करतो, ज्या हाडांच्या लवचिकतेसाठी जबाबदार असतात. याचा सर्वाधिक परिणाम तरुण प्रौढांच्या पायांवर आणि खांद्यांवर होतो. यामुळे अनेकदा हाडांची वाढ मंदावते. या कर्करोगावर शस्त्रक्रिया हा उपचार केला जातो.
कॉर्डोमा कॅन्सरस: या प्रकारचा दुर्मिळ हाडांचा कर्करोग पाठीच्या कण्यात किंवा कवटीच्या खालच्या भागात होतो. तो एकाच वेळी होतो आणि असह्य वेदना देतो. उपचारांमध्ये प्रामुख्याने शस्त्रक्रिया आणि रेडिएशन थेरपीचा समावेश असतो.
फायब्रोसारकोमा: हा आजार हाडांच्या तंतुमय उतींमध्ये विकसित होऊ लागतो आणि त्याचा परिणाम लहान मुलांवर आणि प्रौढांवर होऊ शकतो. या कर्करोगावरील उपचारांमध्ये केमोथेरपी, शस्त्रक्रिया आणि औषधे यांचा समावेश होतो.

व्यक्तींमध्ये हाडांच्या कर्करोगाची कारणे

हाडांचा कर्करोग होण्याची कारणे अचूकपणे ज्ञात नाहीत, परंतु हाडांच्या कर्करोगाच्या घटनेत अनेक अनुवांशिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा सहभाग असण्याची शक्यता आहे. वाढलेल्या धोक्याशी संबंधित असलेल्या काही घटकांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश असू शकतो:

उच्च प्रमाणात किरणोत्सर्गाचा संपर्क: उच्च प्रमाणात किरणोत्सर्गाच्या दीर्घकाळ संपर्कामुळे ल्युकेमिया आणि ऑस्टिओसारकोमासह हाडांच्या कर्करोगाचा धोका लक्षणीयरीत्या वाढू शकतो.
आनुवंशिक जनुकीय सिंड्रोम: काही असामान्य अनुवांशिक परिस्थिती, उदाहरणार्थ, न्यूरोफायब्रोमॅटोसिस प्रकार १, हाडांचा कर्करोग होण्याची शक्यता वाढवू शकतात.
पेजेट रोग: पॅजेट नावाचा एक अत्यंत दुर्मिळ आजार हाडांशी संबंधित असून रुग्णांमध्ये हाडांचा कर्करोग होण्यामागील कारणांपैकी एक आहे.
पूर्वी झालेली गंभीर दुखापत: बऱ्याचदा हाडांना झालेली पूर्वीची दुखापत देखील हाडांच्या कर्करोगाचे कारण असू शकते; जर दुखापतीवर योग्य उपचार केले नाहीत, तर हे दोन्ही आजार शरीरात एकाच वेळी उद्भवतात.
वय: ऑस्टिओसारकोमासारखे हाडांचे काही कर्करोगाचे प्रकार वयाशी संबंधित असून ते सामान्यतः लहान मुलांमध्ये आणि तरुण प्रौढांमध्ये आढळतात.

हाडांच्या कर्करोगाची लक्षणे

येथे काही लक्षणे किंवा हाडांच्या कर्करोगाची चेतावणी देणारी चिन्हे:

वारंवार फ्रॅक्चर: सातत्याने हाडांच्या समस्या आणि फ्रॅक्चर होणे ही कर्करोगाची धोक्याची चिन्हे आहेत. जर तुम्हाला काही कालावधीत वारंवार हाडे मोडत असतील, तर ते हाडांच्या कर्करोगाच्या लक्षणांपैकी एक असू शकते.
शरीरातील विशिष्ट हाडात वेदना: शारीरिक हालचाल करताना किंवा रात्री असह्य वेदना होणे हे हाडांच्या कर्करोगाचे लक्षण असू शकते, सुरुवातीला ते सौम्य असू शकते आणि कालांतराने गंभीर होऊ शकते.
प्रभावित भागात सूज: हाडाच्या बाधित भागावर सूज येणे हे एक लक्षण असू शकते. तुम्हाला हाडावर गाठ किंवा उंचवटा देखील जाणवू शकतो, ज्याला स्पर्श केल्यास वेदना होऊ शकतात.
अचानक वजन कमी होणे: वजन कमी करण्याची औषधे न घेता आणि व्यायाम न करता वजन कमी करणे हे हाडांच्या कर्करोगाचे एक अंतर्निहित लक्षण आहे.
थकवा: जर एखाद्या व्यक्तीला बराच काळ विनाकारण थकवा जाणवत असेल आणि वारंवार चक्कर येत असेल, तर हे हाडांच्या कर्करोगाचे लक्षण देखील असू शकते.

हाडांच्या कर्करोगावरील उपचार आणि प्रक्रिया

हाडांच्या कर्करोगावरील उपचार हे ऑर्थोपेडिक ऑन्कोलॉजिस्ट, रेडिओलॉजिस्ट, पॅथोलॉजिस्ट आणि इतर वैद्यकीय तज्ञांसारख्या वैद्यकीय तज्ञांचे एकत्रित कार्य आहे. प्रत्येक वैद्यकीय व्यावसायिक औषधे आणि प्रक्रियांसह या स्थितीवर मात करण्यासाठी योगदान देतो. हे एकत्रित सांघिक कार्य विविध प्रकारच्या कर्करोगावर यशस्वीपणे उपचार करते. मेंदू कर्करोग उपचार or स्तन कर्करोग उपचारया उपचार प्रक्रियेमध्ये, वैद्यकीय व्यावसायिक सर्वप्रथम ट्यूमरच्या पेशी कमी करून, लक्षणे कमी करतात आणि रोगाचा पुन्हा उद्भवणे नियंत्रित करतात.

हाडांच्या कर्करोगाच्या उपचारांच्या उपलब्ध पर्यायांमध्ये गाठींचा आकार कमी करण्यासाठी आणि वेदना कमी करण्यासाठी रेडिएशन उपचार, या आजारास कारणीभूत असलेल्या ट्यूमर पेशी नष्ट करण्यासाठी शस्त्रक्रिया आणि शेवटी, असामान्य पेशींना मारणारी लक्ष्यित उपचारपद्धती (टार्गेटेड थेरपी) यांचा समावेश होतो. रुग्णाची स्थिती, तो कर्करोगाच्या कोणत्या टप्प्यातून जात आहे हे तपासणे, तसेच रुग्णाची सहनशीलता आणि तब्येत तपासल्यानंतर विशिष्ट परिस्थितीत हाडांच्या कर्करोगावर उपचार केले जाऊ शकतात.

हाडांच्या कर्करोगावरील उपचाराची प्रक्रिया

हाडांच्या कर्करोगाच्या उपचारांमध्ये शरीरातील कर्करोगाच्या पेशी काढून टाकण्यासाठी शस्त्रक्रिया, केमोथेरपी आणि रेडिएशन थेरपीची आवश्यकता असते. तथापि, लक्ष्यित पेशी यशस्वीपणे कमी करण्यासाठी ही पद्धत रुग्णाच्या कर्करोगाच्या टप्प्यावर अवलंबून असते. कर्करोगाचा टप्पा आणि प्रकार ओळखण्यासाठी या उपचारांना काही अतिरिक्त निदानाची आवश्यकता असते.

निदान: निदानाद्वारे तज्ज्ञांना रुग्णाच्या स्थितीनुसार कोणता उपचार करावा याची कल्पना येते. यासाठी ते हाडांमधील बाधित ऊती ओळखण्याकरिता एक्स-रे, एमआरआय, सीटी स्कॅन आणि बोन स्कॅनिंग करतात.
सर्जिकल रिसेक्शन: ही प्रक्रिया घातक अस्थी ऊतक काढून टाकण्यासाठी वापरली जाते आणि काही प्रकरणांमध्ये ट्यूमरचे स्थान जाणून घेण्यासाठी आवश्यक असू शकते.
पुनर्रचना: शस्त्रक्रियेनंतर कार्यक्षमता आणि स्वरूप पूर्ववत करण्यासाठी पुनर्रचना हा उपचारांचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
केमोथेरपीः केमोथेरपी कर्करोगाच्या पेशी नष्ट करण्यासाठी आणि गाठी कमी करण्यासाठी याचा वापर केला जातो.
रेडिएशन थेरपीः ज्या प्रकरणांमध्ये शस्त्रक्रिया शक्य नसते, तिथे ही थेरपी वापरली जाते आणि शरीरातील कर्करोगाच्या पेशी काढून टाकण्यासाठीही तिचा उपयोग होतो.
लक्ष्यित थेरपी: हाडांच्या कर्करोगाच्या निर्मितीसाठी विशेषतः जबाबदार असलेल्या पेशींना काढून टाकण्यासाठी लक्ष्यित उपचारपद्धती वापरली जाते.
पुनर्वसन: रुग्णाची ताकद, हालचालक्षमता तपासण्यासाठी व ती पूर्ववत करण्यासाठी, दुष्परिणाम, पुनरावृत्तीची शक्यता तपासण्यासाठी आणि त्याच्या आरोग्याचे मूल्यांकन करण्यासाठी उपचाराचा हा भाग आवश्यक आहे.